Tekrarlayan gelir, bir sonraki dönemde de büyük olasılıkla tekrar edecek gelirdir. MRR (aylık) ve ARR (yıllık) bu geliri ölçer ve bir işletmenin öngörülebilirliğini tek satırda özetler.
Göstergenin gücü tanımının katılığında saklıdır. Tekrarlamayan geliri MRR'a katmak, kavramı anlamsız kılar — ve sahada en sık yapılan şey tam olarak budur.
1. Ne tekrarlayan gelirdir?
Gelir türü | Tekrarlayan mı? |
Abonelik ve lisans bedeli | Evet |
Yıllık bakım ve destek sözleşmesi | Evet |
Sözleşmeli düzenli sevkiyat | Evet |
Kullanım bazlı, istikrarlı tüketim | Kısmen — dalgalanıyorsa hayır |
Tek seferlik kurulum bedeli | Hayır |
Danışmanlık ve proje geliri | Hayır |
Tek seferlik donanım satışı | Hayır |
Beklenen ama sözleşmesiz sipariş | Hayır |
Son satır en tartışmalı olanıdır: her ay sipariş veren ama sözleşmesi olmayan bir müşterinin geliri tekrarlayan sayılabilir mi? Ölçüt sözleşme değil, öngörülebilirliktir — ama öngörülebilirliğin kanıtı geçmiş davranış olmalıdır, umut değil.
2. Örnek şirket
Kalem | Tutar (milyon TL) |
Toplam yıllık gelir | 500,0 |
Tekrarlayan gelir (ARR) | 360,0 |
Tekrarlayan olmayan gelir | 140,0 |
Ölçü | Hesap | Sonuç |
Tekrarlayan gelir payı | 360,0 ÷ 500,0 | %72,00 |
MRR | 360,0 ÷ 12 | 30,00 milyon TL |
ARR | MRR × 12 | 360,0 milyon TL |
Tekrarlayan gelir payı, bir işletmenin öngörülebilirliğinin en doğrudan ölçüsüdür. %72,00, yılın başında cironun yaklaşık üçte ikisinin zaten bilindiği anlamına gelir.
3. MRR hareket tablosu
Toplam MRR bir stoktur; asıl bilgi hareketlerdedir.
Hareket | Aylık (milyon TL) | Yıllık (milyon TL) |
Yeni müşteri MRR'ı | +1,1667 | +14,0 |
Genişleme MRR'ı | +3,5833 | +43,0 |
Daralma MRR'ı | −0,7500 | −9,0 |
Kayıp MRR'ı | −1,5000 | −18,0 |
Net MRR değişimi | +2,5000 | +30,0 |
Bu beş satır, tekrarlayan gelirli bir işletmenin en önemli tablosudur. Tek bir "MRR arttı" cümlesi, bu beş hareketin hangisinin ne kadar katkı yaptığını söylemez.
Türetilen gösterge | Hesap | Sonuç |
Brüt MRR kaybı | (0,75 + 1,50) ÷ 30,00 | %7,50 |
Net MRR büyümesi | 2,50 ÷ 30,00 | %8,33 |
Genişlemenin kaybı karşılama oranı | 3,5833 ÷ 2,25 | 1,59 |
4. ARR = MRR × 12 her zaman doğru mu?
Formül basit görünür ama iki durumda yanıltır.
Durum | Sorun |
Mevsimsel dalgalanma | Tek bir ayın MRR'ı yılı temsil etmez |
Yıl içi büyüme | Aralık MRR'ı × 12, gerçekleşen yıllık gelirden büyüktür |
İkinci satır özellikle önemlidir: ARR bir "çalıştırma hızı" (run rate) ölçüsüdür, gerçekleşen gelir değildir. Aralık ayı MRR'ı 30,00 milyon TL olan bir şirketin o yıl gerçekleşen tekrarlayan geliri 360,0 milyon TL'nin altındadır — çünkü yılın başında MRR daha düşüktü.
Bu ayrım finansal raporlamada kritiktir: ARR bir yönetim göstergesidir, gelir tablosu kalemi değildir. İkisi karıştırıldığında büyüme abartılır.
5. Sözleşmeli değer ile karıştırmamak
Kavram | Tanım | Örnek şirkette |
MRR | Aylık tekrarlayan gelir | 30,00 milyon TL |
ARR | Yıllık çalıştırma hızı | 360,0 milyon TL |
ACV | Yıllık sözleşme değeri (yeni anlaşmalar) | 42,0 milyon TL |
TCV | Toplam sözleşme değeri | 105,0 milyon TL |
TCV, sözleşmenin tüm süresini kapsar ve satış ekibinin en sevdiği rakamdır çünkü en büyük olanıdır. Gelir öngörüsü için kullanılamaz: üç yıllık bir sözleşmenin TCV'si bu yılın geliri değildir.
6. Tekrarlayan gelirin değeri
Aynı ciroya sahip iki şirket, tekrarlayan gelir payına göre çok farklı değerlenir.
Özellik | Yüksek tekrarlayan pay | Düşük tekrarlayan pay |
Gelir öngörülebilirliği | Yüksek | Düşük |
Satış eforu | Yenilemeye odaklı | Her yıl sıfırdan |
Nakit akışı istikrarı | Yüksek | Dalgalı |
Değerleme çarpanı | Yüksek | Düşük |
Kriz dayanıklılığı | Yüksek | Düşük |
Örnek şirkette %72,00'lik tekrarlayan pay, yılın başında 360,0 milyon TL'nin büyük ölçüde bilindiği anlamına gelir. Satış ekibinin bulması gereken 140,0 milyon TL'dir, 500,0 milyon TL değil.
Tekrarlayan payı artırmak bir iş modeli kararıdır: tek seferlik satışların abonelik ya da sözleşmeli hizmete dönüştürülmesi, kısa vadede ciroyu düşürür (peşin alınan bedel yıla yayılır) ama öngörülebilirliği ve değerlemeyi yükseltir.
7. Ölçümü bozan yaygın uygulamalar
Uygulama | Etkisi |
Kurulum bedelini MRR'a katmak | MRR yapay yükselir |
Tek seferlik projeyi 12'ye bölmek | Tekrarlamayan gelir tekrarlayan görünür |
İndirimli ilk dönemi tam fiyattan saymak | Gerçekleşen MRR daha düşük olur |
Ödenmemiş faturaları MRR'da tutmak | Kayıp gecikmeli görünür |
İptal bildirimi gelen sözleşmeyi saymak | Kayıp ertelenir |
Son iki satır MRR raporlamasının en yaygın yumuşatma yöntemidir: müşteri ayrılacağını bildirmiştir ama sözleşme bitene kadar MRR'da tutulur. Bu, kaybı gizlemez, yalnızca erteler — ve erken uyarıyı yok eder.
8. Sık yapılan hatalar
Hata | Neden yanlış? |
Tek seferlik geliri MRR'a katmak | Kavram anlamını yitirir. |
ARR'ı gerçekleşen gelir sanmak | ARR bir çalıştırma hızı ölçüsüdür. |
Yalnızca net MRR değişimini raporlamak | Beş hareketin hangisi olduğu bilinmez. |
TCV'yi yıllık gelir gibi sunmak | Öngörü ciddi biçimde şişer. |
İptal bildirimini geciktirerek kaydetmek | Erken uyarı kaybolur. |
Tekrarlayan pay hedefini ciro hedefiyle karıştırmak | İş modeli değişimi kısa vadede ciroyu düşürür. |