Teknik borç, bugün hızlı ilerlemek için verilen ve yarın faiziyle geri ödenen tavizlerin toplamıdır. Kavram finansal borçtan ödünç alınmıştır ve benzetme şaşırtıcı derecede yerindedir: bir miktar borç sağlıklıdır, ödenmeyen borç birikir ve faizi zamanla ana paradan büyük olur.
Teknik borcun faizi, her yeni işin biraz daha uzun sürmesidir.
1. Teknik borç nedir, ne değildir?
Durum | Teknik borç mu? |
Bilinçli olarak hızlı ve geçici çözüm | Evet — kasıtlı borç |
Zamanla eskiyen teknoloji | Evet — doğal borç |
Değişen gereksinimlerle uyumsuz hâle gelen yapı | Evet |
Dikkatsizlik ve bilgisizlik kaynaklı kötü iş | Hayır — bu borç değil, hatadır |
Test ve dokümantasyon eksikliği | Evet |
Dördüncü satır kritik ayrımdır: teknik borç bilinçli bir tercihtir. "Sonra düzeltiriz" denilerek alınan bir karardır. Bilgisizlik kaynaklı kötü iş, borç değil kalitesizliktir ve farklı bir müdahale gerektirir.
2. Nasıl ölçülür?
Ölçüm | Formül | Ne söyler? |
Efor bazlı | Düzeltme/yeniden yapım eforu ÷ Toplam efor | Kaynak payı |
Backlog bazlı | Teknik borç kalemi ÷ Toplam backlog | İş yükü payı |
Süre bazlı | Borcu kapatmak için gereken süre ÷ Toplam geliştirme süresi | Ödeme süresi |
Maliyet bazlı | Borcu kapatmanın maliyeti ÷ Sistemin toplam değeri | Finansal oran |
Hiçbiri tam değildir. En pratik olanı efor bazlı ölçümdür çünkü mevcut zaman kayıtlarından hesaplanabilir ve dönemler arası karşılaştırılabilir.
3. Örnek işletme
Kalem | Değer |
Toplam geliştirme eforu | 6.600 saat |
Teknik borç ve düzeltme eforu | 1.320 saat |
Teknik borç oranı (efor bazlı) | %20,00 |
Backlog | Kalem | Pay |
Yeni özellik | 288 | %60,00 |
Teknik borç | 96 | %20,00 |
Hata düzeltme | 72 | %15,00 |
Diğer | 24 | %5,00 |
Toplam | 480 | %100,00 |
Eforun beşte biri, yeni değer üretmeyen ama sistemi ayakta tutan işe gidiyor. Bu oran tek başına iyi ya da kötü değildir; yönü ve nedeni önemlidir.
4. Faiz nasıl birikir?
Borç düzeyi | Yeni işin süresi | Etki |
Düşük | Normal | — |
Orta | Biraz uzar | Fark edilmez |
Yüksek | Belirgin uzar | Ekip "her şey uzun sürüyor" der |
Çok yüksek | Katlanarak uzar | Yeni özellik yapılamaz hâle gelir |
Teknik borcun faizi doğrusal değildir. Belirli bir eşiğe kadar fark edilmez, sonra hızla artar. Bu, ekiplerin borç birikimini neden geç fark ettiğini açıklar: uzun süre hiçbir şey olmaz, sonra birden her şey yavaşlar.
Faizin somut ölçüsü, aynı büyüklükteki bir işin bugün ne kadar sürdüğüdür. Bu süre zamanla uzuyorsa, borç faizi ödeniyor demektir.
5. Sağlıklı borç düzeyi
Efor payı | Yorum |
%5 altı | Borç ödenmiyor olabilir; birikiyor |
%10 – %20 | Sağlıklı; örnek işletmenin yeri |
%20 – %35 | Yüksek; yeni değer üretimi yavaşlıyor |
%35 üzeri | Kritik; ekip borcu ödemekten iş yapamıyor |
İlk satır sezgiye aykırıdır: teknik borç eforunun çok düşük olması, borcun ödenmediği anlamına gelebilir. Sıfır borç ödemesi, borcun yok olduğunu değil biriktiğini gösterir.
Doğru gösterge, borç eforunun payı ile borç backlog'unun yönünün birlikte okunmasıdır: efor payı düşük ve backlog büyüyorsa, borç birikiyordur.
6. Borcu görünür kılmak
Uygulama | Etkisi |
Teknik borç kalemlerini backlog'a yazmak | Görünür olur, önceliklendirilebilir |
Her sprint/döneme sabit bir borç payı ayırmak | Düzenli ödeme |
Borcu iş etkisiyle ifade etmek | Yönetim anlar ve bütçeler |
Kod kalitesi ölçümleri | Objektif takip |
Yeni özellik tahminlerine borç etkisini yansıtmak | Maliyet görünür olur |
Üçüncü satır, teknik borcun yönetime anlatılmasındaki tek etkili yoldur: "kodda karmaşıklık var" cümlesi bütçe almaz; "bu yapı yüzünden her yeni özellik %30 daha uzun sürüyor" cümlesi alır.
Teknik borç, teknik bir konu olarak sunulduğunda kaynak alamaz; bir hız ve maliyet konusu olarak sunulduğunda alır.
7. DORA göstergeleriyle ilişkisi
DORA göstergesi | Teknik borç yüksekken |
Değişiklik teslim süresi | Uzar |
Dağıtım sıklığı | Düşer |
Değişiklik hata oranı | Yükselir |
Kurtarma süresi | Uzar |
Teknik borç doğrudan ölçülmesi zor bir kavramdır ama sonuçları dört DORA göstergesinde net biçimde görünür. Teknik borç ölçümünüz yoksa, bu dört gösterge dolaylı ama güvenilir bir vekildir.
Dördü birden kötüleşiyorsa, tek tek süreç iyileştirmeleri yerine yapısal bir borç ödeme programı gerekir.
8. Sık yapılan hatalar
Hata | Neden yanlış? |
Kötü işi teknik borç saymak | Borç bilinçli tercihtir; kalitesizlik değildir. |
Borcu hiç ölçmemek | Faiz fark edilmeden birikir. |
Sıfır borç eforunu iyi saymak | Borç ödenmiyor olabilir. |
Borcu teknik dille anlatmak | Bütçe alamaz. |
Borç ödemesini "boş zamana" bırakmak | Boş zaman hiç gelmez. |
DORA göstergeleriyle birlikte okumamak | Borcun sonuçları görünmez. |