OEE bir hattın planlı üretim süresi içinde ne kadar iyi çalıştığını söyler. Doğru bir ölçüdür ama eksik bir sorudur, çünkü paydası yönetimin kendi belirlediği bir süredir. Planlı duruşu artıran bir fabrika, hiçbir şey iyileştirmeden OEE'sini yükseltebilir.
OOE ve TEEP aynı payı farklı paydalarla okur. Üçü birlikte, "hat ne kadar iyi çalıştı" sorusundan "bu tesisten ne kadarını kullanıyoruz" sorusuna geçmeyi sağlar.
1. Üç ölçü, tek pay
Üçünün de payı aynıdır: değer üreten süre — sağlam ürün üretmek için harcanan ideal süre.
Ölçü | Payda | Sorduğu soru |
OEE | Planlı üretim süresi | Üretmeyi planladığım sürede ne kadar iyiydim? |
OOE | Açık süre (vardiya süresi) | Fabrikayı açtığım sürede ne kadar iyiydim? |
TEEP | Takvim süresi (7×24) | Sahip olduğum ekipmandan ne kadarını kullanıyorum? |
Fark tamamen paydadadır. Pay değişmez; değişen, o payı neyle kıyasladığınızdır.
2. Örnek fabrika
Süre katmanı | Dakika | Ne içerir? |
Takvim süresi | 43.200 | 30 gün × 24 saat. Ekipmanın var olduğu her dakika. |
Açık süre | 26.400 | 22 iş günü × 2 vardiya × 10 saat. Fabrikanın açık olduğu süre. |
Planlı üretim süresi | 20.000 | Açık süre − 6.400 dk planlı duruş (mola, bakım, ayar, eğitim). |
Çalışma süresi | 17.600 | Planlı üretim süresi − 2.400 dk plansız duruş. |
Değer üreten süre | 14.938 | Sağlam ürün için harcanan ideal süre. |
Değer üreten süre = İdeal çevrim × Toplam üretim × Kalite = 0,50 × 30.800 × %97,00 = 14.938 dk
3. Üç sonuç
Ölçü | Hesap | Sonuç |
OEE | 14.938 ÷ 20.000 | %74,69 |
OOE | 14.938 ÷ 26.400 | %56,58 |
TEEP | 14.938 ÷ 43.200 | %34,58 |
Aynı hat, aynı ay, aynı üretim. Üç farklı rakam. Hiçbiri yanlış değil; üçü farklı soruların cevabı.
4. Farkların anlamı
Geçiş | Fark | Farkı yaratan |
OEE → OOE | 18,11 puan | Planlı duruş (6.400 dk): mola, planlı bakım, ayar, eğitim |
OOE → TEEP | 22,00 puan | Kapalı süre (16.800 dk): vardiya dışı saatler, hafta sonu, tatil |
18,11 puanlık ilk fark, yönetimin "üretmiyoruz" dediği süredir. Bu sürenin bir kısmı zorunludur (yasal molalar, planlı bakım), bir kısmı değildir (uzun ayar süreleri, verimsiz vardiya planı).
22,00 puanlık ikinci fark ise tamamen bir kapasite ve talep kararıdır. Tesis üçüncü vardiyaya açılsa TEEP yükselir; talep yoksa açmak da yanlış olur.
OOE ile TEEP arasındaki fark, ekipmanın kendisiyle değil ticari kararla ilgilidir.
5. OOE'nin asıl işlevi: OEE'nin manipülasyonunu görünür kılmak
OEE'nin bilinen zaafı, paydanın yönetimin kontrolünde olmasıdır. Planlı duruş artırıldığında OEE yükselir; OOE yükselmez.
Senaryo | Planlı duruş | Planlı üretim süresi | Değer üreten süre | OEE | OOE |
Mevcut | 6.400 | 20.000 | 14.938 | %74,69 | %56,58 |
Planlı duruş 8.000'e çıkarılırsa (üretim aynı) | 8.000 | 18.400 | 14.938 | %81,18 | %56,58 |
Üretim adedi hiç değişmedi. Hurda değişmedi. Hat aynı hızda çalıştı. Ama OEE 6,49 puan yükseldi. OOE ise kıpırdamadı — çünkü paydası yönetimin dokunamadığı bir gerçeğe, fabrikanın açık olduğu süreye bağlıdır.
Bir fabrikada OEE düzenli yükselirken OOE sabit kalıyorsa, iyileşen hat değil tanımdır.
6. Hangi ölçü kime konuşur?
Ölçü | Muhatabı | Kararı |
OEE | Üretim müdürü, vardiya amiri | Hattaki kayıpları azalt. |
OOE | Fabrika müdürü, operasyon direktörü | Planlı duruşu ve vardiya yapısını sorgula. |
TEEP | Genel müdür, yatırım kurulu | Yeni makine mi alalım, mevcudu daha çok mu çalıştıralım? |
TEEP'in en pratik kullanımı yatırım kararlarındadır. %34,58 TEEP ile çalışan bir tesise ikinci bir hat yatırımı yapmadan önce sorulacak soru bellidir: mevcut hattın kullanılmayan %65,42'si neden kullanılmıyor? Cevap "talep yok" ise yatırım zaten gereksizdir; "vardiya açamıyoruz" ise sorun ekipman değil insan kaynağıdır.
7. Zincirleme ilişki
Üç ölçü birbirine iki çarpanla bağlanır.
İlişki | Hesap | Sonuç |
OOE = OEE × (Planlı üretim ÷ Açık süre) | %74,69 × (20.000 ÷ 26.400) = %74,69 × %75,76 | %56,58 |
TEEP = OOE × (Açık süre ÷ Takvim süresi) | %56,58 × (26.400 ÷ 43.200) = %56,58 × %61,11 | %34,58 |
İkinci çarpanlar da kendi başına anlamlıdır: %75,76 planlı üretim payı, %61,11 tesis açıklık oranı. İyileştirme çalışması bu iki oranı da hedef alabilir.
8. Hedef koyarken
Ölçü | Makul aralık | Not |
OEE | %60–85 | %85 dünya standardı kabul edilir. |
OOE | Sektöre göre değişir | Vardiya yapısına bağlıdır; kıyas ancak aynı vardiya düzenindeki tesisler arasında anlamlıdır. |
TEEP | %30–50 (tek/çift vardiya) | Sürekli üretimde %70+ beklenir. Düşük TEEP tek başına kötü değildir. |
Düşük TEEP her zaman sorun değildir. Mevsimsel talep, sipariş üzerine üretim, düşük hacimli özel imalat — bunların hepsinde TEEP doğal olarak düşüktür. Yanlış olan, düşük TEEP'i görmeden yeni kapasite yatırımına gitmektir.
9. Sık yapılan hatalar
Hata | Neden yanlış? |
OEE ile OOE'yi karşılaştırıp "düştü" demek | Farklı paydalar; kıyaslanamazlar. |
TEEP hedefini %100'e koymak | Bakım ve talep gerçeği buna izin vermez. |
OOE'yi hiç ölçmemek | OEE'deki payda kaymaları görünmez kalır. |
Üç ölçüyü farklı dönem tanımlarıyla hesaplamak | Zincirleme ilişki bozulur, çarpanlar tutmaz. |
TEEP düşük diye hemen vardiya eklemek | Talep yoksa stok üretilir; nakit üretime dönüşür. |