4760 Sayılı ÖTV Kanunu Madde 7/2 — Engelli Bireylere Araç Alımında ÖTV İstisnası

---

1. Yasal Dayanak

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu Madde 7/2:

Kanun Maddesi

(II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallardan; a) (87.03) — Binek otomobillerin engellilik oranı %90 veya daha fazla olan malûl ve engellilere yapılan teslimleri; b) Engellilik dereceleri %90''ın altında olanlardan, hareket ettirici aksamı özel olarak imal edilmiş veya tadil edilmiş binek otomobillerin malûl ve engelliler tarafından bizzat kullanılmak üzere ilk iktisabı; c) Engelli sağlık kurulu raporu ile özel ihtiyaç sahibi kişilerin (görme, işitme, konuşma vs.) belirli motor hacimli araç alımları için ÖTV''den müstesnadır.

---

2. Konu ve Önemi

ÖTV (Özel Tüketim Vergisi), Türkiye''de araç fiyatlarının önemli bir bölümünü oluşturur. Bir aracın etiket fiyatının %50''den fazlasını ÖTV oluşturabilir. Bu nedenle ÖTV istisnası engelli vatandaşlar için kritik bir ekonomik destek sağlar.

Başarılı

1.500.000 TL''lik etiketli bir aracın yaklaşık 750.000 TL''si ÖTV''dir. ÖTV istisnası engelliye doğrudan 750.000 TL tasarruf sağlar. Türk vergi sistemindeki en cömert sosyal kapsamlı istisnalardan biridir.

---

3. Engellilik Kategorileri ve Şartlar

3.1 %90 ve Üzeri Engellilik (m.7/2-a)

Kapsam: Herhangi bir engel türü

• Engelli vatandaş aracı bizzat kullanabilir
• Engelli vatandaş kullanamıyorsa, yakını veya yardımcısı kullanabilir
• Araç motor hacmi sınırlaması yoktur (genelde)
• Üst fiyat limiti vardır (2025: ~1.250.000 TL ÖTV matrahı sınırı)

3.2 %90 Altı Engellilik (m.7/2-b)

Kapsam: Hareket sistemini etkileyen engellilik

• Engelli kendisi kullanmalı — Adına ehliyet olmalı
• Araç özel tadilatlı olmalı (otomatik vites, el-ayak komutları vs.)
• Hareket ettirici aksam özel olarak imal/tadil edilmiş olmalı

3.3 İhtiyaç Sahipleri için Özel Düzenleme (m.7/2-c)

Kapsam: Görme, işitme, konuşma engelli vatandaşlar

• Motor hacmi 1.600 cc altındaki araçlar
• Engelli sağlık kurulu raporu şart

3.4 Gaziler (Aynı Madde Kapsamı)

• TSK gazileri için ek düzenleme
• Şehit yakınları için özel hükümler

---

4. Genel Şartlar

Şart 1: Engelli Sağlık Kurulu Raporu

• Yetkili devlet hastanesinden alınmış
• %90 üzeri / %40-%89 (hareket sistemi) / belirli engel türleri için
• Rapor süresi geçerliliği kontrol edilmeli

Şart 2: 5 Yıl Şartı (Yenileme)

• Beş yılda bir bu istisnadan yararlanılabilir
• Erken araç değişimi istisnayı bozar (geriye dönük tahsil)

Şart 3: Aracın 5 Yıl Engelli Adına Kayıtlı Kalması

• Satın alınan araç 5 yıl boyunca engelli vatandaşın adına kayıtlı kalmalı
• Daha önce satılırsa ÖTV geri ödenir + ceza

Şart 4: Üst Fiyat Limiti (Çift Yıl)

• Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla (%25,49 — 2026) güncellenir
• Sınır üstündeki araçlar için kısmi istisna uygulanabilir veya hiç uygulanmaz

Şart 5: Yetkili Kuruluş Onayı

• Vergi dairesinden ÖTV istisna belgesi alınmalı
• Bayi/satıcı bu belgeyi ibraz almadan KDV''siz satış yapmamalı

---

5. Pratik Hesaplama

5.1 Standart Bir Araçta ÖTV Yükü

Durum: Etiket fiyatı 1.800.000 TL olan bir SUV''un yapı dağılımı:

Bilgi

ÖTV oranı motor hacmi ve aracın CO₂ salımına göre değişir. Lüks SUV''larda %220''ye kadar ulaşabilir. Hibrit/elektrikli araçlarda daha düşüktür.

5.2 Engelli İstisnası Etkisi

Etiket fiyatı: 1.800.000 TL
ÖTV: 800.000 TL → İSTİSNA (sıfırlanır)
KDV (ÖTV''siz matrah üzerinden): 200.000 TL (azalır)
Üretici fiyatı: 700.000 TL

Engelli ödenecek toplam: 700.000 + 200.000 = 900.000 TL

Tasarruf: 1.800.000 - 900.000 = 900.000 TL

Başarılı

Engelli vatandaş 1.8 milyon TL''lik bir aracı 900.000 TL''ye alabilir. ÖTV istisnası KDV''yi de azalttığı için çift kademeli avantaj sağlar.

---

6. Gerçek Hayat Örnekleri

Örnek 1 — %95 Engelli Vatandaş (Tam Kapsam)

Durum: (A), doğuştan ortopedik engelli, %95 engellilik raporlu, hareketi sınırlı. Babası tarafından kullanılmak üzere bir Volkswagen Tiguan SUV almak istiyor.

Sonuç: %90 üzeri engellilik durumunda araç kim kullanacak olursa olsun (bizzat veya yakını), ÖTV istisnası uygulanır. (A), aracı KDV''siz fiyatın üzerine sadece KDV (matrahı düşen) ödeyerek alır.

Başarılı

Toplam tasarruf: yaklaşık 900.000 TL.

Örnek 2 — %55 Hareket Engelli Sürücü (Tadilat Şart)

Durum: (B), trafik kazası sonrası %55 hareket engelli olmuş. Ehliyet sahibidir. Otomatik vites + el komutlu tadilatlı bir Volkswagen Polo almak istiyor.

Sonuç: %90 altında ama hareket sistemini etkileyen engellilik için özel tadilatlı araç şartıyla istisna uygulanır. Bayi, ÖTV istisnası kapsamında satış yapar. (B) aracı kendisi kullanmalıdır.

Başarılı

Toplam tasarruf: aracın ÖTV''sine bağlı olarak 200.000-400.000 TL aralığında.

Örnek 3 — Görme Engelli ve Aile Aracı

Durum: (C), tam görme engelli vatandaş, ailesi ile kullanılmak üzere 1.4L motorlu bir Hyundai Elantra almak istiyor.

Sonuç: Görme engelli için (kendisi sürmese de), 1.600 cc altındaki araçlar için ÖTV istisnası uygulanır.

Başarılı

1.6L altı motorda kapsam, daha küçük araçlar için tasarlanmıştır.

Örnek 4 — Üst Fiyat Limiti Aşımı

Durum: (D), %90 engelli vatandaş, 2.500.000 TL etiket fiyatlı lüks bir Mercedes GLE satın almak istiyor. 2025 üst limit: 1.250.000 TL ÖTV matrahı.

Tehlike

Aracın matrahı üst sınırı aşıyor. Bu durumda:

- Üst limitin altındaki ÖTV''den istisna uygulanır - Üst limitten yukarısı için ÖTV TAM ödenir

Tam istisna avantajı sağlanmaz. Lüks araç alımı için bu sınır bilinmelidir.

Örnek 5 — 3 Yıl Sonra Satış (Erken Satım)

Durum: (E), 2023''te engelli ÖTV istisnası ile aldığı aracı 2026''da satmak istiyor (3 yıl geçmiş, henüz 5 yıl dolmadı).

Tehlike

Erken satış istisnayı bozar. Eski ÖTV tutarı kalan zaman oranında geri tahsil edilir:

> Geriye dönük tahsil:
>   Orijinal ÖTV: 800.000 TL
>   Kullanılan süre: 3 yıl (60%)
>   Geri ödenecek: 800.000 × %40 = 320.000 TL
>   Cezası: %50 vergi ziyaı + gecikme zammı
>   
>   Toplam ek yük: ~500.000 TL
> 

Örnek 6 — Beş Yıl Sonra Yeni Araç Alımı

Durum: (F), 2020''de engelli ÖTV istisnası ile araç almıştı. 2025''te yenilemek istiyor. 5 yıl tamamlanmış.

Başarılı

5 yıl şartı sağlandığı için yeni bir araç için ÖTV istisnası yeniden kullanılabilir. Eski aracı serbestçe satabilir, yeni aracı istisnayla alabilir.

Örnek 7 — Engelli Sahibinin Ölümü

Durum: (G), engelli ÖTV istisnası ile araç sahibi olmuş, 4 yıl sonra vefat etmiştir. Mirasçıları aracı tutmak istiyor.

Bilgi

Engelli sahibinin vefatı durumunda istisna devam eder; mirasçılar aracı tutabilir. Ancak mirasçılar yeni ÖTV istisnası talebi için 5 yıllık bekleme süresine tabi değildir — kendi engellilik durumlarına göre işlem yapılır.

Örnek 8 — Gazi Statüsü ile Alım

Durum: (H), TSK gazisi olarak engelli statüsünde bir araç almak istiyor.

Başarılı

Gaziler için ek imtiyazlar vardır. Üst fiyat sınırı genelde daha yüksek tutulur veya ek vergi avantajları sağlanır. Vergi dairesinden detaylar alınmalıdır.

Örnek 9 — Engelli Çocuk için Anne Adına Araç

Durum: (I), 8 yaşında engelli çocuğunu taşımak için anne (J), kendi adına araç almak istiyor.

Dikkat

ÖTV istisnası engellinin kendi adına olur. Reşit olmayan engelli çocuk için veli adına uygulanabilen bir hüküm vardır. Belirli yaş sınırı ve kullanım belgesi gereklidir. Detay için vergi dairesi başvurusu kritiktir.

Örnek 10 — Belge Eksikliği

Durum: (K), engelli raporu süresi dolmuş olarak araç almıştır. Bayi gerekli kontrolü yapmamıştır.

Tehlike

Geçerli olmayan rapor ile yapılan satış istisna kapsamında değildir. Bayi sonradan ÖTV''yi ödemek zorunda kalır; engelli vatandaşa da rücu edilebilir. Belge süreleri titizlikle kontrol edilmelidir.

---

7. Başvuru ve Belge Süreci

Adım 1: Engelli Sağlık Kurulu Raporu

• Devlet hastanesi sağlık kurulundan alınır
• %90 üzeri / %40-89 hareket sistemini etkileyen / özel ihtiyaç

Adım 2: Vergi Dairesi Başvurusu

• İstisna kapsamına giriş başvurusu
• Belgeler: Rapor, kimlik, ehliyet (gerekirse)

Adım 3: ÖTV İstisna Belgesi

• Vergi dairesi tarafından düzenlenir
• Bayi/satıcıya ibraz edilir

Adım 4: Bayi Satışı

• Bayi belge kontrolünden sonra KDV''siz satış yapar
• Vergi dairesine satış raporu sunar

---

8. Sık Yapılan Hatalar

1. Rapor süresinin dolduğunun farkında olmamak
2. 5 yıllık süre bitimini takip etmemek
3. Üst fiyat sınırını aşan araç almaya çalışmak
4. %90 altı engellilikte tadilat şartını atlamak
5. Erken satış riskini hesaba katmamak
6. Bayi ile vergi dairesi arasındaki belge akışını tamamlamamak
7. Engelli çocuk adına araç olarak veli adına almak (kurallar dışında)

---

9. Sonuç

Sonuç

4760 ÖTV Kanunu m.7/2, Türk vergi sisteminin engelli vatandaşlara sağladığı en cömert sosyal teşviktir. Standart bir araç alımında yaklaşık 1 milyon TL''ye varan tasarruf sağlayabilir. Üç ana kategori vardır: (1) %90 üzeri engelliler — yakını da kullanabilir, (2) hareket sistemini etkileyen %40-89 engelliler — kendisi kullanmalı + tadilatlı araç, (3) görme/işitme/konuşma engelliler — 1.6L altı araçlar. Kritik şartlar: 5 yıllık yenileme süresi, üst fiyat sınırı (~1.250.000 TL ÖTV matrahı, 2025), 5 yıl elde tutma şartı, engelli sağlık kurulu raporu. Erken satış geriye dönük tahsil ve cezalı tarhiyat doğurur. Bayi-vergi dairesi belge akışı eksiksiz olmalıdır.