KVK Geçici Madde 14 — Kur Korumalı Mevduat (KKM) Kazançlarının Kurumlar Vergisi İstisnası

---

1. Yasal Dayanak ve Tarihsel Gelişim

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Geçici Madde 14 (7352 sayılı Kanun, 29.01.2022; çeşitli kanunlarla uzatma ve genişletme):

Kanun Maddesi

Kurumların 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarını, dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihine kadar Türk lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk lirası varlığı, bu kapsamda açılan en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda aşağıda belirtilen kazançlar kurumlar vergisinden müstesnadır.

Uzatma Takvimi

Uyarı

KKM rejimi 2024 ortasından itibaren Merkez Bankası tarafından kademeli olarak tasfiye edilmektedir. Mevcut hesapların yenilenmesi giderek kısıtlanmıştır. Yeni KKM açılışı 2025 sonu itibarıyla büyük ölçüde durmuştur. Ancak vadesi dolmamış mevcut hesaplardan elde edilen kazançlar için istisna devam etmektedir.

---

2. İstisnanın Amacı

2021 sonunda yaşanan döviz kurundaki sert yükseliş, kurumların TL''den kaçışını hızlandırarak makro istikrarsızlığa yol açmıştı. Hazine ve Merkez Bankası ortak olarak tasarladıkları KKM (Kur Korumalı Mevduat) ürünüyle:

1. Kurumların yabancı para varlıklarını TL''ye çevirmelerini teşvik etmek
2. TL''ye dönen tutarın belirli vadelerde TL mevduatta tutulmasını sağlamak
3. Vade sonunda kur, faiz ve katılım kâr payı dahil tüm getirileri vergisiz tutmak

amaçlanmıştır. Bu sayede TL''ye dönüşü cazip kılan hem kur garantisi (Hazine destekli) hem de vergi avantajı birlikte sunulmuştur.

Bilgi

Bu istisna, Türkiye''nin son 25 yıldaki en büyük vergi teşvik düzenlemelerinden biridir. Bankacılık sektöründe trilyonlarca TL''lik işlem hacmi yaratmıştır.

---

3. İstisnaya Konu Kazançlar

3.1 Yabancı Para Dönüşüm Kaynaklı Kazançlar (1. Fıkra)

• TL''ye çevirme tarihindeki kur ile bilanço tarihindeki kur arasındaki kur farkı kazancı
• Vade sonuna kadar tahakkuk eden faiz / kâr payı gelirleri
• Vade sonunda elde edilen destek tutarı (Hazine farkı) dahil diğer kazançlar

3.2 Altın Hesaplarından Dönüşüm (3. Fıkra)

• Kıymetli madenler hesaplarındaki altının TL''ye dönüştürülerek KKM''ye yatırılmasından doğan kazançlar
• Aynı şartlarda istisna kapsamındadır

3.3 Sadece Türk Lirası Bilanço Sahipleri (4. Fıkra)

• Yabancı parası olmayan ancak doğrudan TL''yi 6 ay+ vadeli KKM''ye yatıran kurumların KKM gelirleri de istisna (sonradan eklenen düzenleme)

---

4. Yararlanma Şartları

Şart 1: Belirtilen Bilanço Tarihine Bakılması

Kurumun ilgili bilanço tarihinde (31.12.2021, 31.03.2022 vs.) yabancı para varlıkları bilançoda kayıtlı olmalı.

Şart 2: Tanımlı Süre İçinde TL''ye Dönüşüm

Yabancı para, belirlenen tarihe (genelde takip eden geçici vergi dönemi sonuna) kadar TL''ye çevrilmiş olmalı.

Şart 3: KKM Hesabına Yatırma — Asgari Vade

TL''ye çevrilen tutar, en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat veya katılma hesabına yatırılmış olmalı.

Şart 4: Vade Sonuna Kadar Çekilmemesi (Önemli!)

Hesap vade sonuna kadar kapatılmamış, vadesinden önce çekilmemiş olmalı. Erken çekiş istisnayı tamamen iptal eder.

Şart 5: Aynı Şartlarda Yenileme Hakkı

Vade sonu sonrası, aynı koşullarla yenilenen KKM hesaplarındaki gelirler de istisnaya devam eder.

---

5. Gerçek Hayat Örnekleri

Örnek 1 — Klasik Dönüşüm Senaryosu

Durum: (AB) A.Ş.''nin 31.12.2021 bilançosunda 1.000.000 USD bulunmaktadır (kur 13,30 TL → defter değeri 13.300.000 TL). Şirket bu tutarı 25.01.2022''de 13,60 TL kuruyla TL''ye çevirmiş ve 13.600.000 TL''yi 6 ay vadeli KKM''ye yatırmıştır.

Hesaplama:

Başarılı

Tüm kazançlar (kur farkı + Hazine farkı + faiz) KVK Geçici 14 kapsamında istisnadır. KV ödenmez. Bu örnek, KKM''nin neden bu kadar popüler olduğunu gösterir.

Örnek 2 — Erken Çekiş (TEHLİKELİ SENARYO)

Durum: (CD) A.Ş. 5.000.000 USD''yi TL''ye çevirip 6 ay vadeli KKM''ye yatırmıştır. 3. ayda nakit ihtiyacı nedeniyle hesabı erken kapatmıştır.

Tehlike

Vadeden önce çekiş istisnayı tamamen iptal eder. O ana kadar elde edilen tüm kur farkı + faiz + Hazine destek tutarı geriye dönük olarak matraha ilave edilir. Üzerine vergi ziyaı cezası uygulanır. Erken çekiş kararı verilmeden önce mali müşavir analizi şarttır.

Örnek 3 — Altın Hesabı Dönüşümü

Durum: (EF) A.Ş.''nin 31.03.2022 bilançosunda 50 kg altın (KMH hesabı) bulunmaktadır. Şirket altını TL''ye çevirip KKM''ye yatırmıştır.

Başarılı

Geçici 14''ün 3. fıkrası kapsamında altın dönüşümünden doğan kazançlar da KKM''ye yatırılması halinde istisnadır. Aynı şartlarla (vade, çekiş yasağı) işler.

Örnek 4 — Sadece TL ile Açılan 6 Ay Vadeli KKM

Durum: (GH) A.Ş.''nin yabancı parası yoktur. Doğrudan 30.000.000 TL''yi 6 ay vadeli KKM''ye yatırmıştır.

Bilgi

Geçici 14''ün 4. fıkrası kapsamında, yabancı para dönüşümü olmaksızın doğrudan TL ile açılan en az 6 ay vadeli KKM hesapları da istisnadan yararlanır. Daha kısa vadeli (3 ay) hesaplar için bu şart geçerli değildir — onlar yalnızca dönüşüm kaynaklı olarak istisnaya konu.

Örnek 5 — Yenileme (Devam Eden İstisna)

Durum: (IJ) A.Ş. 26.01.2022''de 6 ay vadeli KKM açmış, 26.07.2022 vade sonunda elde edilen tutarı aynı şartlarda yeni bir KKM hesabına yatırarak yenilemiştir.

Başarılı

Yenilenen hesabın kazançları da istisnaya devam eder. Bu, kümülatif olarak yıllar boyunca vergisiz büyüme imkânı sağlamıştır.

Örnek 6 — Vade İçinde Banka Değişimi

Durum: (KL) A.Ş., KKM hesabını vadesi dolmadan başka bir bankaya transfer etmek istemiştir.

Tehlike

Vadenin bitmesinden önce hesabın kapatılıp transfer edilmesi erken çekiş sayılır. Banka değişimi sadece vade sonunda yapılabilir. Mevzuat hesabın değil, vadenin korunmasını esas alır.

Örnek 7 — Kısmi Çekiş Yasağı

Durum: (MN) A.Ş. 100.000.000 TL''lik KKM''nin 30.000.000 TL''sini vadesi dolmadan çekmiştir.

Tehlike

Hesapta kalan 70.000.000 TL için istisna devam etse de, erken çekilen 30.000.000 TL''lik kısım için tüm geçmiş kazançlar geri alınır. Üstelik kalan hesap için de hesabın bütünlüğü bozulduğu için ihtiyatlı yorum uygulanabilir. Tam çekiş ile aynı sonuç doğabilir.

Örnek 8 — Kalan Vergi Bakiyesi ile İlişki

Durum: (OP) A.Ş.''nin KKM hesabından 2025 yılında 50.000.000 TL kazanç doğmuştur.

2025 KV Beyannamesi:
  Ticari Bilanço Kârı: 200.000.000 TL
  (KKM kazançları 642 ve 646 hesaplarında dahildir)
  
İndirimler:
  (-) KVK Geç. 14: KKM İstisnası: (50.000.000) TL
  
Matrah: 150.000.000 TL
KV: 150.000.000 × %25 = 37.500.000 TL

Dikkat

KKM istisnası ASGARİ kurumlar vergisi matrahından DÜŞÜLEMEZ (2024 sonrası geçerli değişiklik). Yani kazanç yüksek ama istisna karşılığı vergi varsa, asgari KV (%10) etkili olabilir.

---

6. Muhasebe Kayıtları (TDHP)

1. Yabancı Para → TL Dönüşümü

TARİH: 25.01.2022

102 BANKALAR — TL (13.600.000)
   102 BANKALAR — USD (13.300.000)
   646 KAMBİYO KÂRLARI                    300.000

USD''nin TL''ye dönüştürülmesi ve kur farkı kaydı

2. KKM Hesabına Yatırma

TARİH: 25.01.2022

103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖD. EMİRLERİ (-) veya 109 DİĞER LİKİT DEĞERLER — KKM Hesabı
   13.600.000
   102 BANKALAR — TL                  13.600.000

13,6 milyon TL''nin 6 ay vadeli KKM''ye yatırılması

3. Vade Sonu Hazine Destek Farkı Tahakkuku

TARİH: 25.07.2022 (vade sonu)

109 DİĞER LİKİT DEĞERLER — KKM Hesabı     5.456.000
   642 FAİZ GELİRLERİ — KKM Faizi              1.156.000
   679 DİĞER OLAĞAN DIŞI GELİR — Hazine Farkı  4.300.000

Vade sonu KKM kazançları

Bilgi

KKM gelirleri muhasebe kayıt detaylarında ayrı izlenmelidir. Karışmaması için 642/679 hesaplarında "KKM" alt hesap açılması önerilir. İstisna beyannamede ayrılırken belge ispatı kolaylaşır.

---

7. Beyannamede Gösterilme

7.1 Geçici Vergi Beyannamesi

KKM kazançları geçici vergi dönemlerinde ayrı satırda gösterilmelidir. Doğru satır kodu olmayan kayıtlar idarece reddedilebilir.

7.2 Yıllık Kurumlar Vergisi Beyannamesi

KV BEYANNAMESİ — 2025

Ticari Bilanço Kârı           : 200.000.000 TL
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler: +1.500.000 TL

İndirimler:
(-) KVK Geç. 14 KKM İstisnası : (50.000.000) TL
[Beyanname tablosu: "Zarar Olsa Dahi İndirilecek
İstisna ve İndirimler" → Geçici 14 satırı]

Vergiye Tabi Matrah           : 151.500.000 TL
Kurumlar Vergisi (%25)        : 37.875.000 TL

Uyarı

Beyannamede KKM istisnası "Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisnalar" tablosuna yazılmalıdır. Yanlış satıra yazıldığında devreden zarar hesabı yanlış çıkar ve sonraki yıllarda mahsup haklarınız etkilenir.

---

8. Asgari Kurumlar Vergisi (KVK 32/C) ile İlişkisi

Dikkat

KVK Geçici 14 (KKM) istisnası, asgari kurumlar vergisi matrahından DÜŞÜLEMEZ. Bu çok önemli bir kısıtlamadır.

Pratik Örnek:

Şirket Verileri:
  Ticari Bilanço Kârı     : 80.000.000 TL
  KKM Kazançları (Geç. 14): 70.000.000 TL

Standart KV Hesabı:
  Matrah: 80.000.000 - 70.000.000 = 10.000.000 TL
  KV: 10.000.000 × %25 = 2.500.000 TL

Asgari KV Hesabı:
  Ticari Bilanço Kârı      : 80.000.000 TL
  KKM İstisna düşmez       : 0
  Asgari Matrah            : 80.000.000 TL
  Asgari KV: 80.000.000 × %10 = 8.000.000 TL

Ödenecek KV: max(2.500.000, 8.000.000) = 8.000.000 TL

Bu örnekte KKM istisnası adeta neutrale olur — asgari KV nedeniyle 8 milyon TL ek vergi doğar. Plan yaparken bu mutlaka dikkate alınmalıdır.

---

9. KKM Tasfiye Süreci ve İstisnanın Geleceği

2024 ortasından itibaren TCMB politikası gereği KKM yenileme oranları aşağıya çekilmiştir:

• 2024 Q3: Yenileme oranı %70''e düşürüldü
• 2024 Q4: %40
• 2025 itibarıyla: Yeni KKM açılışı büyük ölçüde sonlandırıldı

Bilgi

Mevcut açık hesaplar için istisna vade sonuna kadar geçerlidir. Yenilenemeyen hesaplar normal TL mevduata dönüştüğünde istisna sona erer ve sonraki gelirler tam KV''ye tabidir.

---

10. Sık Yapılan Hatalar

1. Hesabı vadeden önce kapatmak — Tüm istisnayı iptal eder
2. 6 ay vadeli TL KKM yerine 3 ay açıp 4. fıkraya dahil sanmak — 4. fıkra için 6 ay şart
3. İstisnayı "Diğer İstisnalar" satırına yazmak — Ayrı satır vardır
4. Asgari KV''den düşülebileceğini varsaymak
5. Yenilenen hesabın istisna devamını ispatlamamak — Banka dekontu saklanmalı
6. Altın dönüşümünü unutmak — Kıymetli madenler de istisnaya konu
7. Geçici vergi dönemlerinde istisna yazmamak — Sadece yıllık beyannamede yazmak yanlış

---

11. Önemli Özelgeler

Özelge 1 — Bankadan Alınan Primler

Soru: KKM hesabına bağlı olarak bankalardan alınan ek primler istisna kapsamında mı? Yanıt: Evet, hesabın asli getirisi olarak kabul edildiği sürece. Ancak promosyon veya pazarlama amaçlı tek seferlik bonuslar değerlendirme dışı kalabilir; özelge yoluyla teyit önerilir.

Özelge 2 — Faiz vs. Katılım Bankası Kâr Payı

Soru: Katılım bankalarındaki KKM mevduatlarının kâr payları istisnaya dahil mi? Yanıt: Evet. Geçici 14 hem mevduat hem katılım hesaplarını birlikte düzenler.

---

12. 2025 ve 2026 Durumu

Uyarı

KKM rejimi 2024 ortasından beri TCMB tarafından kademeli olarak tasfiye edilmektedir. 2025 ve 2026'da yeni hesap açma neredeyse durmuş olmakla birlikte, vadesi dolmamış mevcut hesaplar için istisna devam etmektedir. Vade sonu sonrası TL mevduata dönüşen tutar için normal stopaj rejimi geçerli olur.

---

13. Sonuç

Sonuç

KVK Geçici Madde 14, 2022-2024 döneminin en kapsamlı vergi teşvik düzenlemesidir. KKM hesaplarındaki kur farkı, faiz/kâr payı ve Hazine destek tutarlarının tamamını kurumlar vergisinden istisna eder. Ancak (a) vadeye sadakat (b) asgari KV ile uyumsuzluk gibi nüanslar dikkatle yönetilmelidir. 2024 sonrası KKM tasfiye sürecinde yeni hesap açılışı sınırlanmıştır; ancak mevcut hesapların gelirleri vade sonuna kadar istisnaya konu olmaya devam eder. Mali müşavirlerin beyanname tablosunda doğru satıra yazılmasına ve dönem ayrımlarına dikkat etmesi şarttır.