KVK Madde 5/1-f — Bankalara Borçlu Olanların Satış Kazancı İstisnası

---

1. Yasal Dayanak

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Madde 5/1-f:

Kanun Maddesi

Bankalara borçları nedeniyle kanunî takibe alınmış veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu''na (TMSF) borçlu durumda olan kurumlar ile bunların kefillerinin ve ipotek verenlerin, sahip oldukları taşınmazların, iştirak hisselerinin, kurucu senetlerinin, intifa senetlerinin, rüçhan haklarının bu borçlara karşılık bankalara veya TMSF''ye devrinden sağlanan hasılatın bu borçların tasfiyesinde kullanılan kısmına isabet eden kazançların tamamı; bankaların bu şekilde elde ettikleri söz konusu kıymetlerin satışından doğan kazançların %50''si kurumlar vergisinden müstesnadır.

---

2. İstisnanın Amacı

Bu istisna, bankaların aktif kalitesini iyileştirmek ve sorunlu kredi çözümlemesini hızlandırmak amacıyla getirilmiştir. Mali güçlük yaşayan borçlu kurumların varlıklarını bankaya devredip borcunu kapatması teşvik edilir; bankaların ise bu varlıkları daha sonra satarken vergisel yükü hafifletilir.

Bilgi

Bu istisna iki yönlüdür: hem borçlu (devreden) tarafında %100, hem de banka (alıcı/satıcı) tarafında %50 vergisel avantaj sağlar.

---

3. Kapsam ve Şartlar

Borçlu Tarafı (Devreden) — %100 İstisna

• Bankalara veya TMSF''ye borçlu olmalı
• Kanuni takibe alınmış veya TMSF''ye geçmiş borç olmalı
• Devir, borcun tasfiyesi amacıyla yapılmalı
• Hasılatın yalnızca borca isabet eden kısmı istisnadır

Banka Tarafı (Sonraki Satış) — %50 İstisna

• Bu yolla elde ettiği varlıkları daha sonra üçüncü kişiye satarsa
• Satış kazancının %50''si istisnadır

---

4. Gerçek Hayat Örnekleri

Örnek 1 — Mali Sıkıntıdaki Şirket Bankaya Taşınmaz Devri

Durum: (PR) İnşaat A.Ş., (X) Bankası''na 80.000.000 TL borçludur ve kanuni takibe geçilmiştir. Şirket, defter değeri 30.000.000 TL olan bir arsayı 80.000.000 TL''ye bankaya devretmiştir.

Borçlu Tarafı (PR İnşaat) İçin:

Başarılı

50.000.000 TL''lik kazancın tamamı istisnadır. (PR) İnşaat A.Ş. bu devirden dolayı ek KV ödemez. Banka borcu da kapatılmış olur.

Örnek 2 — Bankanın Sonraki Satışı

Durum: Devamla — (X) Bankası, 18 ay sonra bu arsayı 95.000.000 TL''ye üçüncü bir firmaya satmıştır.

Banka Tarafı İçin:

Örnek 3 — Borcun Üzerinde Devir (Kısmi İstisna)

Durum: (ST) A.Ş.''nin bankaya borcu 60.000.000 TL''dir. Devrettiği taşınmazın değeri 90.000.000 TL''dir. Banka 30.000.000 TL''yi nakit olarak şirkete iade etmiştir.

Hesaplama:

Toplam devir bedeli       : 90.000.000 TL
Borca isabet eden kısım   : 60.000.000 TL (istisnaya konu)
İşletmeye ödenen nakit    : 30.000.000 TL (istisna dışı, normal satış)

Devir kazancı toplam: 90.000.000 - 25.000.000 (defter) = 65.000.000 TL
  Borca isabet eden kazanç: 65.000.000 × (60/90) = 43.333.333 TL → İSTİSNA
  Nakit alınana isabet:     65.000.000 × (30/90) = 21.666.667 TL → KV''ye TABİ

Dikkat

Hasılat borcun üzerine çıkarsa, istisna sadece borca isabet eden orantılı kısma uygulanır. Fazlası normal satış olarak vergilendirilir.

Örnek 4 — Kefile Ait Varlığın Devri

Durum: (UV) Tekstil A.Ş., bankaya 25.000.000 TL borçludur. Kefil olan kurucu ortağın ev kredi karşılığı verilmemiş olsa da, ortağına ait şirket hissesini banka kabul etmiştir.

Bilgi

KVK 5/1-f, borçlunun kendisi olmasa bile, borcuna karşılık kefil veya ipotek veren kurumların yaptığı devirleri de kapsar. Kefilin de bu istisnadan yararlanması için aynı şartlar geçerlidir.

Örnek 5 — Hatalı Kullanım: Normal Borç Çevirim

Durum: (XY) A.Ş.''nin bankaya kanuni takibe alınmamış normal kredi borcu vardır. Kendiliğinden likidite sağlamak için bir taşınmazını bankaya satmıştır.

Tehlike

Borç kanuni takibe alınmadığı ve devir borcun tasfiyesi kapsamında olmadığı için KVK 5/1-f UYGULANMAZ. Tüm kazanç tam KV''ye tabi olup; ayrıca yararlanılırsa cezalı tarhiyat gündeme gelir.

---

5. Muhasebe Kayıtları (Borçlu Tarafı)

TARİH: 20.05.2025 (Bankaya devir)

220 ALICILAR (X Bankası) veya 300 BANKA KREDİLERİ — Kapanış 80.000.000,00
   250 ARAZİ VE ARSALAR                          30.000.000,00
   679 OLAĞAN DIŞI GELİR — Devir Kazancı         50.000.000,00

Tasfiye amaçlı taşınmaz devri ve borç kapanışı

Banka kredisi mahsup:
300 BANKA KREDİLERİ                        80.000.000,00
   220 ALICILAR                              80.000.000,00

---

6. Beyannamede Gösterilme

KV BEYANNAMESİ

Ticari Bilanço Kârı           : 65.000.000 TL
(679 hesabında 50.000.000 TL devir kazancı dahil)

İndirimler:
(-) KVK 5/1-f istisnası (%100) : (50.000.000) TL

Vergiye Tabi Matrah           : 15.000.000 TL
Kurumlar Vergisi (%25)        : 3.750.000 TL

Başarılı

Banka borç tasfiyesinde istisna oranı %100''dür (KVK 5/1-e''deki %75''ten yüksek). Mali sıkıntıdaki kurumlar için kritik bir kurtarma aracı.

---

7. Sık Yapılan Hatalar

1. Normal kredi borcu için kullanmaya çalışmak — Kanuni takip şart
2. Tüm hasılatı istisnaya konu etmek — Sadece borca isabet eden kısım
3. Banka tarafının %50 istisnasını %100 sanmak
4. TMSF dışı kuruluşlara (örn. SDIF) devre istisna uygulamak
5. Devir tarihinden sonra borç ödemesinde kullanılmayan tutarı istisnaya konu etmek

---

8. 2025 ve 2026 Karşılaştırması

Bilgi

KVK 5/1-f istisna oranları 2025 ve 2026'da değişmemiştir. Borç tasfiyesi mekanizması her iki yıl için aynı şekilde işler.

---

9. Sonuç

Sonuç

KVK 5/1-f, finansal sıkıntı yaşayan kurumların ve bankaların aynı anda fayda gördüğü ender istisnalardan biridir. Borçluya %100, bankaya %50 destek sağlanır. Ancak "kanuni takibe alınmış borç" şartı kesindir — normal kredi geri ödemelerinde kullanılamaz. Borca isabet eden hasılat oranı doğru hesaplanmalı, fazlası ayrıca vergilendirilmelidir.