KVK Madde 5/1-e — Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satış Kazancı İstisnası

---

1. Yasal Dayanak

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Madde 5/1-e (7456 sayılı Kanun ile değişik):

Kanun Maddesi

Kurumların, en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisseleri, kurucu senetleri, intifa senetleri, rüçhan hakları ve aynı süreyle sahip oldukları taşınmazların satışından doğan kazançların %75''lik kısmı. Bu istisna, satışın yapıldığı dönemde uygulanır ve satış kazancının istisnadan yararlanan kısmı satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fon hesabında tutulur.

Tehlike

15.07.2023 tarihinden itibaren TAŞINMAZ satışları bu istisnadan ÇIKARILMIŞTIR. Sadece bu tarihten önce aktife alınmış taşınmazlar için geçici düzenleme geçerlidir (oran %25). İştirak hissesi, kurucu/intifa senetleri ve rüçhan hakları için istisna devam etmektedir (oran %75).

---

2. İstisnanın Amacı

İstisna, kurumların sermaye yapısını güçlendirmek ve uzun vadeli yatırım planlamasını teşvik etmek amacıyla getirilmiştir. Şirketlerin mali yapısını iyileştirmek için varlıklarını nakde dönüştürmesi kolaylaştırılmış, ancak elde edilen kazancın sermayeye eklenmesi veya 5 yıl pasifte tutulması şart koşulmuştur.

Bilgi

Düzenleme 2023 değişikliği ile taşınmaz spekülasyonunu önlemek için daraltıldı. Artık asıl odak, gerçek ekonomik faaliyet için aktifte tutulan iştirak hisseleri ve kurumsal sermayeye dönüştürülecek araçlardır.

---

3. Kapsam (15.07.2023 Sonrası)

Kapsama Giren Varlıklar (2025 ve 2026 için aynı)

Bilgi

Oranlar 2025 ve 2026 yıllarında değişmemiştir. Asgari KV uyumsuzluğu ve özel fon hesabı (549) süresi (5 yıl) her iki yıl için de aynıdır.

---

4. Yararlanma Şartları

Şart 1: 2 Tam Yıl Aktifte Kalma

Varlık satış tarihinden önce kesintisiz en az iki tam yıl kurumun aktifinde yer almış olmalıdır.

Şart 2: Kazancın %75''i Pasifte Tutulma

İstisnaya konu edilen %75''lik kısım, satışın yapıldığı yılı izleyen 5 yıl boyunca pasifte özel bir fon hesabında tutulmalıdır.

Şart 3: 5 Yıl İçinde Sermayeye Eklenmemesi veya Çekilmemesi

Bu fon hesabındaki tutar 5 yıl içinde:

• Sermayeye eklenebilir ✓
• Kâr dağıtımı vb. yapılmamalı ✗
• İşletmeden çekilmemeli ✗

Şart 4: Satış Bedelinin Tahsili

Satış bedeli, satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci yılın sonuna kadar tahsil edilmiş olmalıdır.

---

5. Gerçek Hayat Örnekleri

Örnek 1 — İştirak Hissesi Satışı (En Yaygın Senaryo)

Durum: (AB) A.Ş., 2020 yılında satın aldığı (CD) A.Ş.''nin %30 hissesini Eylül 2025''te 20.000.000 TL''ye satmıştır. Maliyet 8.000.000 TL.

Hesaplama:

Başarılı

9.000.000 TL pasifte özel fon hesabına alınır, 5 yıl tutulur. 5 yıl sonra sermayeye eklenebilir veya dağıtılabilir.

Örnek 2 — 2023 Öncesi Taşınmaz Satışı (Geçici Düzenleme)

Durum: (EF) A.Ş., 2018''de 10.000.000 TL''ye aldığı binayı 2025''te 50.000.000 TL''ye satmıştır.

Hesaplama:

Uyarı

15.07.2023''ten önce alınmış taşınmazlar için istisna oranı %25''e düşürüldü (eski %50''den). Geçici düzenleme, sadece bu tarihten önce aktife alınmış taşınmazlar için geçerlidir.

Örnek 3 — 2023 Sonrası Taşınmaz Satışı (İstisna YOK)

Durum: (GH) A.Ş., Ağustos 2023''te 15.000.000 TL''ye aldığı arsayı 2026''da 25.000.000 TL''ye satmıştır.

Tehlike

15.07.2023''ten SONRA aktife alınmış taşınmazlar için KVK 5/1-e istisnası UYGULANMAZ. 10.000.000 TL kazancın tamamı kurumlar vergisine tabidir. 2.500.000 TL KV ödenir.

Örnek 4 — 2 Yıl Şartı Eksik

Durum: (IJ) A.Ş., Mart 2024''te aldığı iştirak hisselerini Ocak 2026''da satmıştır. Süre: 1 yıl 10 ay.

Tehlike

2 tam yıl şartı sağlanmamıştır. Tek bir gün eksik bile olsa istisna uygulanamaz. Tüm kazanç KV''ye tabidir.

Örnek 5 — Fon Hesabı 5 Yıldan Önce Çekildi

Durum: (KL) A.Ş., 2023''te iştirak hissesi satışından 6.000.000 TL kazanç elde etmiş, 4.500.000 TL''yi KVK 5/1-e fon hesabına almıştı. 2026''da bu fonu kâr dağıtımına kullanmıştır.

Hata

Şartlar ihlal edilmiştir. İstisnadan yararlanılan 4.500.000 TL, ihlal yılının (2026) matrahına ilave edilir. Üzerine: - 4.500.000 × %25 = 1.125.000 TL KV - Vergi ziyaı cezası (%50): 562.500 TL - Gecikme zammı: dönem sayısına göre

Toplam ek yük ~2.000.000 TL''yi geçebilir.

Örnek 6 — 2 Yıl + Tam Süre + Sermaye Artırımı (En İdeal)

Durum: (MN) A.Ş., 5 yıl boyunca aktifte tuttuğu iştirak hisselerini sattıktan sonra elde ettiği kazancın %75''ini fon hesabına alıp 5 yıl sonra sermayeye eklemiştir.

Başarılı

Tüm şartlar mükemmel sağlanmış. Hem KV''den %75 oranında istisna yararlanılmış, hem fon hesabı süreye uygun tutulmuş, hem de sermaye güçlendirilmiştir. Bu, KVK 5/1-e''nin tasarlandığı ideal kullanımdır.

---

6. Muhasebe Kayıtları

Satış Kaydı

TARİH: 15.09.2025

102 BANKALAR                            20.000.000,00
   242 BAĞLI MENKUL KIYMETLER             8.000.000,00
   679 OLAĞAN DIŞI GELİR — İştirak Satış 12.000.000,00

İştirak hissesi satış kaydı

Fon Hesabına Aktarım (Dönem Sonu)

TARİH: 31.12.2025

590 DÖNEM NET KÂRI                       9.000.000,00
   549 ÖZEL FONLAR — KVK 5/1-e             9.000.000,00

KVK 5/1-e istisnasının özel fona alınması (kazanç × %75)

Uyarı

549 hesabı 5 yıl boyunca pasifte tutulmalı. Erken çekiş, kâr dağıtımı veya sermaye azaltımı yapılması istisna ihlali sayılır.

---

7. Beyannamede Gösterilme

KV BEYANNAMESİ

Ticari Bilanço Kârı           : 18.000.000 TL
(679 hesabındaki 12.000.000 TL satış kazancı dahil)

İndirimler:
(-) KVK 5/1-e İstisnası (%75)   : (9.000.000) TL

Vergiye Tabi Matrah            : 9.000.000 TL
Kurumlar Vergisi (%25)         : 2.250.000 TL

---

8. Asgari Kurumlar Vergisi ile İlişkisi

Dikkat

KVK 5/1-e istisnası asgari kurumlar vergisi matrahından DÜŞÜLEMEZ. Bu, 2024 değişikliği ile getirilmiş önemli bir kısıtlamadır.

Pratik Örnek:

Ticari Bilanço Kârı            : 15.000.000 TL
KVK 5/1-e İstisna              : 9.000.000 TL

Standart KV:
  Matrah: 15.000.000 - 9.000.000 = 6.000.000 TL
  KV: 6.000.000 × %25 = 1.500.000 TL

Asgari KV:
  Matrah: 15.000.000 (istisna düşmez)
  Asgari KV: 15.000.000 × %10 = 1.500.000 TL

Ödenecek KV: max(1.500.000, 1.500.000) = 1.500.000 TL

Bu örnekte tesadüfen eşitlik var. Genelde asgari KV daha yüksek çıkar.

---

9. Sık Yapılan Hatalar

1. 2023 sonrası taşınmaz satışına istisna uygulamaya çalışmak — Yeni dönemde kapsam dışı
2. Fon hesabını 5 yıldan önce kâr dağıtımında kullanmak — Ağır sonuçlu ihlal
3. 2 yıl tam şartını ay/gün olarak değil takvim yılı sanmak — Tam 24 ay olmalı
4. Satış bedelinin tahsil süresini atlamak — 2 yıl içinde tahsil şart
5. Asgari KV''den düşülebileceğini varsaymak — Düşülemez

---

10. Önemli Özelgeler

Özelge 1 — Grup İçi Devir

Soru: Bir holding grubundaki iki şirket arasında iştirak hissesi devri istisna kapsamında mıdır? Yanıt: Evet, ancak transfer fiyatlandırması kuralları (TFK) ayrıca uygulanır. Emsallere uygun bedel esastır.

Özelge 2 — Bedelsiz Sermaye Artırımı ile Alınan Pay

Soru: Bedelsiz sermaye artırımı sonucu kazanılan paylar 2 yıl şartında nasıl değerlendirilir? Yanıt: Asıl hissenin alım tarihi esas alınır. Bedelsiz pay ayrı bir alım sayılmaz.

---

11. Sonuç

Sonuç

KVK 5/1-e, kurumsal yatırımcılar için en sık başvurulan istisnalardan biridir; ancak 2023 değişikliği ile taşınmaz satışları artık kapsam dışındadır. İştirak hissesi, kurucu/intifa senedi ve rüçhan haklarında %75 istisna sürdürülmektedir. 2 yıl elde tutma + 5 yıl fon hesabında saklama şartları kesindir; ihlal halinde geriye dönük cezalı tarhiyat çok ağırdır. Asgari KV ile uyumsuzluğu da planlama yapılırken dikkate alınmalıdır.