GVK Mükerrer Madde 20 — Genç Girişimci Kazanç İstisnası

---

1. Yasal Dayanak

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu Mükerrer Madde 20 (6663 sayılı Kanun, 10.02.2016):

Kanun Maddesi

Ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle adlarına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis olunan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla yirmi dokuz yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, faaliyete başladıkları takvim yılından itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri bu kazançlarının 75.000 Türk lirasına kadar olan kısmı, aşağıdaki şartlarla gelir vergisinden müstesnadır.

Bilgi

Güncel istisna tutarı: Yıllık tebliğle yeniden değerleme oranıyla artar. 2025 için yaklaşık 150.000 TL seviyesindedir.

---

2. Düzenlemenin Amacı

Bu istisna, genç nüfusun girişimciliğini teşvik etmek amacıyla 2016''dan beri uygulanmaktadır. Üç temel hedefi vardır:

1. Genç istihdamını artırmak — Çalışan yerine işveren olmayı teşvik
2. Kayıt dışı ekonomiyi azaltmak — Genç girişimcilerin kayıtlı sektöre çekilmesi
3. Start-up ekosistemini desteklemek — İlk 3 yılın vergi yükünü kaldırma

Başarılı

Bu istisna SGK İşveren Primi Desteği (5510 sayılı Kanun) ile birleşince çift kademeli teşvik sağlar. Hem gelir vergisi ödemez, hem ilk yıl SGK işveren primi devlet tarafından karşılanır.

---

3. Yararlanma Şartları

Şart 1: 29 Yaşını Doldurmamış Olma

• Mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla 29 yaşını doldurmamış olmalı
• 30 yaşına 1 gün kala başvuran kişi yararlanır
• Ortalı şirketlerde her ortak ayrı değerlendirilir

Dikkat

"Yaş doldurmamış" tabiri kritiktir. Doğum tarihi 1 Haziran 1996 olan kişi, 1 Haziran 2025''te 29 yaşını doldurur. Bu tarihte veya sonrasında mükellefiyet tesis ederse YARARLANAMAZ. Bir gün önce tesis ederse YARARLANABİLİR.

Şart 2: İlk Defa Mükellefiyet Tesisi

İlk defa:

• Adına daha önce hiç gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilmemiş olmalı
• Ticari, zirai veya mesleki faaliyetten dolayı

Tehlike

Geçmişte bir esnaf vergi numarası alıp kapatmış olan kişi istisnadan yararlanamaz. Bu, en sık karşılaşılan yanlış anlama noktasıdır.

Şart 3: Ticari, Zirai veya Mesleki Faaliyet

• Ticari kazanç (esnaf, tüccar)
• Zirai kazanç (çiftçi, üretici)
• Serbest meslek kazancı (avukat, mali müşavir, mimar, doktor — yeni başlayanlar)

Hangi faaliyetler kapsamda DEĞİL:

• Ücretli çalışma (memuriyet, özel sektör)
• Kira geliri (gayrimenkul sermaye iradı)
• Menkul sermaye iradı (faiz, temettü)
• Değer artış kazancı

Şart 4: Faaliyetin Şahsi Olarak Yürütülmesi

Bireysel veya ortaklı:

• Şahıs şirketi (gerçek kişi)
• Adi ortaklık (her ortak için ayrı)
• Limited/Anonim Şirket KAPSAMINDA DEĞİLDİR — sadece gerçek kişi

Dikkat

AŞ veya Ltd. Şti. kurarak iş yapan genç girişimci bu istisnadan yararlanamaz. Çünkü kazanç şirketin değil kurumun kazancıdır.

Şart 5: 3 Yıl Süre

• İstisna 3 vergilendirme dönemi boyunca uygulanır
• Faaliyete başladığı yıl ile takip eden 2 yıl

Şart 6: Faal İşletmenin Devralınmaması

• Faal bir işletmenin tamamen veya kısmen devralınması (örn. babadan oğla geçiş) KAPSAM DIŞIDIR.
• Yeni faaliyet, yeni iş yeri, yeni müşteri ağı şarttır.

---

4. İstisna Tutarı ve Uygulama

4.1 İstisna Sınırı — 2025 ve 2026

Bilgi

2026 itibarıyla genç girişimci istisna tutarı, Hazine ve Maliye Bakanlığı tebliği ile 230.000 TL'ye yükseltilmiştir. 2026'dan itibaren yeni başlayan girişimciler için bu sınır geçerlidir.

Yıllık kazanç ≤ 150.000 TL → Tamamı istisna, GV: 0
Yıllık kazanç > 150.000 TL → 150.000 TL''si istisna, kalan vergiye tabi

4.2 Beyanname Açısından

GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ

Ticari Kazanç                            : 250.000 TL
(-) Genç Girişimci İstisnası (Mük. 20)   : (150.000) TL
Vergiye Tabi Kalan                        : 100.000 TL

(-) GVK m.89 İndirimleri                  : (15.000) TL
Vergiye Tabi Matrah                       : 85.000 TL
Vergi (artan oranlı, ~%15 ort)            : ~12.750 TL

4.3 SGK Desteği ile Kombine

Başarılı

5510 sayılı Kanun m.81 kapsamında genç girişimciler için SGK işveren primi belirli bir süre devlet tarafından karşılanır. Vergi istisnası + SGK desteği ile başlangıç maliyeti çok düşer.

---

5. Gerçek Hayat Örnekleri

Örnek 1 — Klasik Genç Girişimci (Esnaf)

Durum: (A), 26 yaşında üniversite mezunu, küçük bir kafe açmıştır. İlk yıl kazancı 120.000 TL''dir.

Başarılı

(A), ilk yıl hiç gelir vergisi ödemeden faaliyetine devam eder. Aynı zamanda SGK işveren payı desteğinden yararlanır.

Örnek 2 — İstisna Sınırını Aşan Kazanç

Durum: (B), 28 yaşında bir IT uzmanı, freelance yazılım hizmeti vererek 2025''te 400.000 TL kazanmıştır.

Serbest meslek kazancı: 400.000 TL
Genç girişimci istisnası: (150.000) TL
Vergiye tabi: 250.000 TL
Vergi (~%20 ortalama): ~50.000 TL

Başarılı

(B) önemli bir tasarruf sağlar. Standart olarak vergisi ~80.000 TL olurdu; istisnayla 50.000 TL''ye düşer.

Örnek 3 — 30 Yaşında Başlama (HATA)

Durum: (C), 30 yaş 2 ay yaşında ilk işyerini açmıştır.

Tehlike

29 yaş doldurulmuş — istisna UYGULANMAZ. Bir gün bile aşılsa hak kaybedilir. Yaşın tam doldurma tarihi vergi dairesi tarafından titizlikle kontrol edilir.

Örnek 4 — Geçmişte Mükellefiyet Açmış

Durum: (D), 22 yaşında bir küçük dükkân açıp 6 ay sonra kapatmıştır. 27 yaşında yeniden esnaf olmak istemiştir.

Tehlike

İlk defa mükellefiyet şartı sağlanmamıştır. Geçmişte mükellefiyet tesis edilmiş, istisna kullanılamaz. Bu, eski mükellefler için en sık karşılaşılan engellemedir.

Örnek 5 — Babasından İşyeri Devralma

Durum: (E), 25 yaşında babasından faal bir tekstil mağazasını devralmıştır.

Tehlike

Faal işletmenin devralınması kapsam dışıdır. Yeni başlangıç değildir. İstisna uygulanamaz.

Örnek 6 — Limited Şirket Kurma

Durum: (F), 28 yaşında bir teknoloji girişimi için Ltd. Şti. kurmuştur.

Tehlike

Tüzel kişilik (LTD/AŞ) kapsam dışıdır. Genç girişimci istisnası SADECE gerçek kişi yapısı içindir.

Alternatif: Önce şahıs şirketi olarak başlayıp 3 yıl sonra Ltd. Şti.''ye dönüştürebilirler — bu istisnayı kullanma stratejisidir.

Örnek 7 — Ortaklı Adi Şirket

Durum: (G) 28 ve (H) 32 yaşında, birlikte bir adi ortaklık (lokanta) kurmuştur. Her birinin payı %50.

Bilgi

Adi ortaklıkta her ortak ayrı değerlendirilir. (G) yaş şartını sağladığı için kendi payına düşen kazanç için istisnadan yararlanır. (H) yararlanamaz. (G) ve (H)''nin yıllık kazancı 300.000 TL ise:

> (G) payı: 150.000 TL → istisnaya tabi (150k sınırı altı, tamamı)
> (H) payı: 150.000 TL → normal vergileme
> 

Örnek 8 — Süresinde Karbon-bilinçli Tasarımcı

Durum: (I), 27 yaşında ürün tasarımcısı olarak serbest meslek yapmıştır. 3 yıllık gelirleri:

• 2024: 80.000 TL
• 2025: 130.000 TL
• 2026: 200.000 TL

Başarılı

3 yılda toplam 360.000 TL''lik istisna kullanılarak ~80.000 TL vergi tasarrufu sağlanır.

Örnek 9 — Ücretli Çalışırken Yan Girişim

Durum: (J), 27 yaşında özel sektörde çalışıyor (ücretli). Yan iş olarak küçük bir online satış işi açmıştır.

Başarılı

Ücret geliri istisnayı bozmaz. Yan ticari/serbest meslek faaliyetine ilk kez başlıyorsa istisnaya tabi olabilir. Ancak vergi dairesinde mükellefiyet açılışı titizlikle yapılmalı.

Örnek 10 — 4. Yılda Devam (Süre Bitimi)

Durum: (K), 2022''de genç girişimci olarak başlamış, 2025''e gelindiğinde 4. yılı doluyor.

Tehlike

İstisna sadece 3 vergilendirme dönemidir. 4. yıldan itibaren normal vergilemeye geçilir. (K), 2022-2024 arası faydalanmış; 2025 ve sonrasında tüm kazanç vergiye tabi.

---

6. Diğer Teşviklerle Kombinasyon

---

7. Süresi Sonrası Strateji

Genç girişimci istisnası bittiğinde:

1. Yapısal değişiklik düşünebilir: AŞ veya Ltd. Şti.''ye dönüş
2. KVK m.10 indirimleri: Nakdi sermaye artırımı, Ar-Ge
3. Diğer indirimler: GVK m.89 (sigorta, BES, eğitim, sağlık)

---

8. Sık Yapılan Hatalar

1. Yaş şartını "30 yaş başlangıcı" sanmak — 29 dolduruluyor doldurulmamış olmalı
2. Geçmiş mükellefiyetin küçük olduğunu sanıp istisna talep etmek
3. Faal işletmenin devralındığı durumlarda istisna kullanmak
4. Tüzel kişilik (AŞ/LTD) altında talep etmek
5. Ortaklı işletmede ortakların yaşını ortalama almak — Her ortak ayrı
6. 3 yıl sonrası istisna devam ediyor zannetmek
7. Diğer indirimleri (GVK 89) atlayıp sadece istisnaya güvenmek

---

9. Sonuç

Sonuç

GVK Mükerrer Madde 20 — Genç Girişimci Kazanç İstisnası — Türk vergi sisteminin gençlere yönelik en cömert teşviklerinden biridir. 29 yaş altı, ilk defa mükellefiyet tesis eden gerçek kişiler için yıllık 150.000 TL''ye kadar olan kazanç 3 yıl boyunca vergisizdir. SGK işveren primi desteği ile birleşince ilk yıl maliyetler çok düşer. Anonim ve limited şirket yapıları KAPSAM DIŞIDIR — şahıs şirketi veya adi ortaklık şarttır. Faal işletmenin devralınması bu istisnayı bozar. Süre dolduktan sonra GVK m.89 indirimleri ve diğer teşviklerle planlanmalıdır.