GVK Madde 85-86 — Gelirin Toplanması ve Beyanı

---

1. Yasal Dayanak

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu Madde 85 — Toplama yapılmayacak haller:

Kanun Maddesi

Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu Kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.

Madde 86 — Toplama yapılmayacak haller (Beyana Tabi Olmayan Gelirler):

Kanun Maddesi

Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez: 1) Tam mükellefiyette: a) Gerçek usulde vergilendirilmeyen ziraî kazançlar, bu Kanunun 75 inci maddesinin (15) ve (16) numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratları, kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı, b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler, c) Vergiye tâbi gelir toplamının [103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı] aşmaması koşuluyla, Türkiye''de tevkifata tabi tutulmuş olan birden fazla işverenden ücret, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları.

---

2. Konu ve Önemi

GVK m.85-86, "Hangi gelirler için yıllık beyanname verilir, hangileri için verilmez?" sorusunu cevaplayan temel beyanname düzenlemesidir. Yedi gelir unsurunun bu maddeye göre değerlendirilmesi gerekir:

2.1 Yedi Gelir Unsuru (GVK m.2)

Başarılı

Pratikte mükelleflerin %60''ı yıllık beyanname vermez — gelirleri stopaj yöntemiyle vergilendirilir veya istisna sınırları altındadır. Beyan zorunluluğunun doğru tespit edilmesi vergi yükünün de doğru hesaplanmasıdır.

---

3. Beyan Esası — Genel Kural (m.85)

Temel İlke

Mükellef, yıl içinde elde ettiği tüm gelirleri yıllık beyannamede toplar ve beyan eder.

Toplama Mantığı

Yıllık Gelir Beyannamesi:

Ticari Kazanç (m.40 ve m.41 sonrası)     = T1
Zirai Kazanç                              = T2
Ücret (beyana tabi olanlar)               = T3
Serbest Meslek Kazancı                    = T4
Gayrimenkul Sermaye İradı (kira)          = T5
Menkul Sermaye İradı                      = T6
Diğer Kazanç ve İratlar                   = T7

TOPLAM GELİR                              = ΣT
(-) GVK m.89 İndirimleri                  = -İ
VERGİYE TABİ MATRAH                       = ΣT-İ
× Artan Oranlı GV Tarifesi                = Vergi
(-) Yıl İçinde Kesilen Stopaj             = -S
= Ödenecek Vergi / İade Alacağı

---

4. Beyana Tabi Olmayan Gelirler (m.86) — Detaylı Çözümleme

4.1 Tam Mükellef Bireyler İçin

Bent (a) — Otomatik Beyan Dışı Kalanlar

Bent (b) — Tek İşveren Ücret Sınırı

Tek işverenden alınan ve stopaj uygulanmış ücretler:

• Yıllık tutar 4.300.000 TL''yi (2025) aşmıyorsa → BEYAN YOK
• Aşıyorsa → BEYAN ZORUNLU

Dikkat

Bu eşik her yıl tebliğle yeniden değerlemeye göre güncellenir. 2024: 3.000.000 TL → 2025: 4.300.000 TL (yaklaşık).

Bent (c) — Çoklu Gelir Sınırı

Birden fazla işverenden ücret veya menkul/gayrimenkul sermaye iradı:

• Toplam tutar GVK 103''ün 2. dilim üst sınırını aşmıyorsa → BEYAN YOK
• 2025 için 2. dilim üst sınır: yaklaşık 330.000 TL

Bilgi

Eğer toplam stopaj ile vergilendirilmiş gelir bu sınırın altındaysa beyan vermek zorunda değilsiniz. Aşarsa tüm gelirlerin beyana dahil edilmesi gerekir.

4.2 Sıkça Karşılaşılan Beyan Dışı Gelirler

---

5. Beyan Zorunluluğu Olan Durumlar

5.1 Mutlak Beyan Zorunluluğu

• Ticari kazanç (gerçek usul)
• Serbest meslek kazancı
• Zirai kazanç (gerçek usul)
• Kira geliri (istisna üstü)
• Değer artış kazancı (istisna üstü ve 2/5 yıl şartını sağlamayanlar)
• Diğer arızi kazançlar (istisna üstü)

5.2 Eşik Üstü Beyan Zorunluluğu

• Tek işverenden 4,3 milyon TL üstü ücret
• Çoklu gelir toplamı 330k TL üstü (stopaj uygulanmış)
• AŞ kâr payı 330k TL üstü

---

6. Beyan ve Ödeme Takvimi

6.1 Beyanname Verme Süresi

• Yıllık gelir vergisi beyannamesi: Mart ayı sonuna kadar
• e-Beyanname (interaktif vergi dairesi) zorunlu

6.2 Ödeme Takvimi

6.3 Süresinde Ödenmeyen Vergi

• Aylık %4,5 gecikme zammı
• Vergi ziyaı cezası (durumuna göre)

---

7. Pratik Örnekler

Örnek 1 — Tek İşverenden Ücret (Beyan Yok)

Durum: (A), bir bankada genel müdür yardımcısıdır. Yıllık brüt ücreti 3.500.000 TL''dir. Başka geliri yok.

Başarılı

Tek işverenden alındığı için ve 4,3 milyon TL altı olduğu için beyan vermek zorunda değildir. Vergi işverence stopaj yöntemiyle ödenmiştir.

Örnek 2 — Birden Fazla İşverenden Ücret

Durum: (B), iki ayrı şirketten yıllık 400.000 TL toplam ücret almaktadır.

Tehlike

Birden fazla işverenden ücret + toplam 330.000 TL üstü → BEYAN ZORUNLU. Yıl içinde alınan stopajlar düşülür.

Örnek 3 — Mevduat Faizi (Beyan Yok)

Durum: (C), bankadan 200.000 TL yıllık TL mevduat faizi almıştır. Stopaj %10 kesilmiştir.

Başarılı

GVK 75/16 ile stopaj sistemine tabidir → beyan yok.

Örnek 4 — Kira Geliri

Durum: (D), İstanbul''da bir dairesini kiraya vermiş ve yıllık 240.000 TL kira almıştır. (2025 mesken istisnası: 47.000 TL)

Brüt kira: 240.000 TL
Mesken istisnası: (47.000) TL
Vergiye tabi: 193.000 TL
Götürü gider (%15): 28.950 TL
Net Matrah: 164.050 TL

→ Beyan ZORUNLU. Vergi tahakkuk eder.

Örnek 5 — BIST Hisse Senedi Kazancı (Geç. 67)

Durum: (E), 2025''te BIST''te aktif olarak hisse senedi alım-satımı yapmış ve 800.000 TL kazanç elde etmiştir. Aracı kurum tarafından stopaj kesilmiştir.

Başarılı

GVK Geçici 67 kapsamında stopaj kesintisiyle vergileme yapılmıştır → beyan yok.

Örnek 6 — AŞ Kâr Payı (Sınır Altı)

Durum: (F), Borsa İstanbul''da işlem gören bir banka hissesinden 200.000 TL temettü almıştır. Yıl içinde dağıtım sırasında stopaj kesilmiştir.

Başarılı

Tek menkul sermaye iradı + 330k altı → beyan yok.

Örnek 7 — Çok Kaynaklı Gelir (Beyan Zorunlu)

Durum: (G), aynı yıl içinde:

• İşvereninden 2.500.000 TL ücret (stopaj kesilmiş)
• BIST temettüsü: 400.000 TL
• Yurt dışı bireysel emeklilik geri ödemesi: 600.000 TL

Analiz:

• Ücret tek başına eşik altı (4.3M)
• Ama menkul sermaye iradı 400k > 330k → eşik AŞILDI
• Yurt dışı BES geri ödemesi ayrıca beyana tabi

Tehlike

Eşik aşıldığı için ücret de dahil tüm gelirler beyana dahil edilir. Yıllık beyannamede üç gelir kaynağı toplanır.

Örnek 8 — İstisna Üstü Değer Artış

Durum: (H), 2025''te limited şirket payını satışından 1.000.000 TL kazanç elde etmiştir.

Kazanç: 1.000.000 TL
İstisna (2025): 124.000 TL
Vergiye tabi: 876.000 TL → BEYAN ZORUNLU

Örnek 9 — Eşik Hesabında Hata

Durum: (I), tek işverenden 4.500.000 TL ücret almış ve "biraz aştığım için fark üstü beyan edeceğim" demiş.

Tehlike

Eşik aşılınca tüm ücret beyana dahil edilir, fark değil. Bu çok yapılan bir hatadır. 4.5 milyon TL''nin tamamı beyannameye yazılır.

Örnek 10 — Serbest Meslek Erbabı Çoklu Gelir

Durum: (J) muhasebeci serbest meslek erbabı:

• Serbest meslek kazancı: 800.000 TL
• Mesken kira: 60.000 TL
• BIST temettü: 50.000 TL

Analiz:

• Serbest meslek → zorunlu beyan
• Mesken kira istisna sonrası: 60.000 - 47.000 = 13.000 TL → beyan eklenir
• Temettü stopaj kesilmiş, eşik altı → beyan dışı kalır

Yıllık Beyanname:
  Serbest meslek: 800.000 TL
  Mesken kira (istisna sonrası): 13.000 TL
  
TOPLAM: 813.000 TL → vergi hesabı

Bilgi

Bir gelir kaynağı için beyan zorunluluğu varsa, diğer beyan dışı gelirler dahil edilmez (bent (c) son cümle).

---

8. Beyan Eşikleri — 2025 ve 2026

GV Tarifesi Dilimleri (2026)

Dikkat

2026 yeniden değerleme oranı %25,49'dur. Beyanname planlamasında güncel eşikler mutlaka takip edilmelidir.

Dikkat

Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranı ile güncellenir. 2026 için ~%30-40 artış beklenebilir.

---

9. Sık Yapılan Hatalar

1. "Eşik aşımı durumunda sadece fark beyana dahil" sanmak — Tümü dahil edilir
2. Tek/çoklu işveren ayrımını atlamak
3. BIST işlemlerini gereksiz yere beyan etmek
4. Mesken istisnası uygulanmadan kira beyan etmek
5. Yurt dışı gelirleri beyan etmemek — Tam mükellef için zorunlu
6. Yıllık beyannameyi geç vermek — Yüksek cezalı
7. Çoklu gelir kaynağında stopaj mahsubunu unutmak
8. Sınır üstü AŞ temettüsünü beyan etmemek

---

10. Sonuç

Sonuç

GVK m.85-86, kimin yıllık beyanname vereceğini ve hangi gelirlerin beyanname dışı kalacağını belirleyen temel düzenlemedir. Tek işverenden ücret eşiği (2025: 4,3 milyon TL), çoklu gelir eşiği (330k TL), kira istisnası (47k TL) ve stopaj sistemine tabi gelirler uygulamada en sık karşılaşılan kalemlerdir. Eşik aşıldığında tüm gelir beyana dahil edilir; sadece fark değil. Ticari, serbest meslek ve zirai kazançlar mutlak beyan kapsamındadır. Doğru beyan analizi her yıl tebliğleri ve eşikleri takip ederek yapılmalıdır.