GVK Madde 25 — Tazminat ve Yardımlarda Gelir Vergisi İstisnaları

---

1. Yasal Dayanak

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu Madde 25:

Kanun Maddesi

Aşağıda yazılı tazminat ve yardımlar gelir vergisinden müstesnadır: 1) Ölüm, sakatlık, hastalık ve işsizlik sebepleriyle (işe başlatmama tazminatı dahil) verilen tazminat ve yapılan yardımlar; 2) Muhtaç olanlara belli bir süre için veya hayat kaydıyla yapılan yardımlar; 3) Kanunla kurulan emekli sandıkları ile kanunda gösterilen mukabil kanunla kurulan emekli sandıklarınca toptan ödenenler hariç emeklilik, dul ve yetim, ölüm aylıkları; 4) İş kazaları, meslek hastalıkları sebepleriyle verilen tazminat ve yapılan yardımlar; 5) Sosyal güvenlik kurumları tarafından sigortalılara yapılan ödemeler; 7) Hizmet erbabına ödenen çocuk zammı; 7) Hizmet erbabına ödenen kıdem tazminatlarının 25 günlük tutarı aşmayan kısmı.

---

2. Konu ve Önemi

Bu istisna, işten ayrılma, iş kazası, vefat, sigorta ödemeleri gibi olağanüstü durumlarda yapılan ödemeleri vergi yükünden korur. Sosyal politika gereği bu ödemeler çalışanın veya ailesinin geleceğini güvence altına alma amacıyla yapıldığından, vergilendirilmemesi gerekir.

Başarılı

Türk vergi sisteminde tazminat ödemeleri işverene gider, çalışana vergisiz gelir sağlar. Bu, iki taraflı bir teşvik mekanizmasıdır.

---

3. Bentler ve Kapsam

3.1 Ölüm, Sakatlık, Hastalık, İşsizlik (m.25/1)

• Tüm bu sebeplerle yapılan tazminat ve yardımlar tamamen istisnadır.
• İşe başlatmama tazminatı (iş güvencesi tazminatı) da bu kapsamdadır.

3.2 Muhtaçlara Yardımlar (m.25/2)

• Sosyal yardım nitelikli ödemeler

3.3 Emekli, Dul ve Yetim Aylıkları (m.25/3)

• Kanunla kurulan emekli sandıkları (SGK, BAĞ-KUR vs.)
• Toptan ödenenler hariç ve düzenli aylık ödemeler kapsamdadır

3.4 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tazminatları (m.25/4)

• Tam istisna

3.5 Sosyal Güvenlik Ödemeleri (m.25/5)

• SGK''nın sigortalılara yaptığı her türlü ödeme
• Sağlık yardımı, hastalık ödeneği, doğum ödeneği vs.

3.6 Kıdem Tazminatı (m.25/7)

1475 sayılı eski İş Kanunu m.14 kapsamında:

• Hizmet süresi başına 30 günlük brüt ücret kadar kıdem tazminatı
• Bu tutara kadar olan kıdem tazminatı tamamen istisnadır
• Üzerindeki tutar (sözleşme/kanun gereği ek tazminat) vergiye tabidir

Uyarı

4857 sayılı yeni İş Kanunu''nda da kıdem tazminatı korunur (mülga 1475/14''e atıf yapılır). 2025 itibarıyla "Kıdem Tazminatı Tavanı" 35.058,58 TL (devlet memuru en yüksek emeklilik ikramiyesi). Bu tutar aşıldığında üst kısım vergiye tabi olabilir.

3.7 Sigorta Ödemeleri (m.25/6 & ek bentler)

• Hayat sigortasından ödenenler
• Yıllık ferdi gelir sigortasından ödenenler

---

4. Kıdem Tazminatı Tavanı — Pratik Hesap

4.1 Kıdem Tazminatı Tavanı — 2025 ve 2026

Bilgi

Kıdem tazminatı tavanı her 6 ayda bir memur maaş zammı ile güncellenir (Ocak ve Temmuz). 2026 yılı için resmi sirküler ile teyit edilmelidir.

4.2 Hesap Formülü

İstisna Tutarı = Hizmet Yılı × Kıdem Tazminatı Tavanı

Ödenen Toplam Tazminat ≤ İstisna Tutarı → TAM İSTİSNA
Ödenen Toplam Tazminat > İstisna Tutarı → Fark = Vergiye Tabi Ücret

4.3 Pratik Örnek

Durum: (A), 10 yıllık çalışan olarak işten ayrılıyor. Aylık brüt ücreti 50.000 TL''dir.

Kıdem Tazminatı Hesabı:
  Hizmet yılı: 10
  Brüt günlük ücret: 50.000 / 30 = 1.667 TL
  Kıdem tazminatı (30 gün × 10 yıl): 30 × 10 × 1.667 = 500.100 TL

İstisna sınırı:
  Tavan × 10 yıl = 35.058 × 10 = 350.585 TL

Vergiye tabi: 500.100 - 350.585 = 149.515 TL
Vergi (örnek %20): 29.903 TL

Dikkat

Tavanı aşan tutar gelir vergisine tabidir. Üst düzey çalışanlarda bu sıkça yaşanır. İşveren bordroya stopaj olarak işler.

---

5. Gerçek Hayat Örnekleri

Örnek 1 — Klasik Kıdem Tazminatı (Tavan Altı)

Durum: (B), 15 yıllık asgari ücretli işçi olarak istifa ediyor (haklı sebebe dayalı).

2025 Senaryosu (brüt asgari ücret 22.104 TL):

Kıdem tazminatı: 15 × 22.104 = 331.560 TL
İstisna sınırı: 15 × 35.058 = 525.870 TL
Ödenen: 331.560 TL ≤ 525.870 TL → TAM İSTİSNA
Vergi: 0 TL  /  Net Alınan: 331.560 TL

2026 Senaryosu (brüt asgari ücret 33.030 TL):

Kıdem tazminatı: 15 × 33.030 = 495.450 TL
İstisna sınırı: 15 × 53.919 = 808.785 TL
Ödenen: 495.450 TL ≤ 808.785 TL → TAM İSTİSNA
Vergi: 0 TL  /  Net Alınan: 495.450 TL

Başarılı

Asgari ücretliler ve orta düzey çalışanlar için kıdem tazminatı genelde tam istisna kapsamındadır.

Örnek 2 — Üst Düzey Yöneticide Aşım

Durum: (C), 8 yıllık şirket genel müdürü olarak ayrılıyor. Aylık brüt 200.000 TL.

Kıdem tazminatı: 8 × 200.000 = 1.600.000 TL
İstisna sınırı: 8 × 35.058 = 280.464 TL

Vergiye tabi: 1.600.000 - 280.464 = 1.319.536 TL
Vergi (en üst dilim %40): yaklaşık 528.000 TL

Tehlike

Yüksek ücretli yöneticilerde kıdem tazminatının önemli kısmı vergiye tabi olabilir. Sözleşme tasarlanırken bu hesaba katılmalıdır.

Örnek 3 — İşe Başlatmama Tazminatı (İş Güvencesi)

Durum: (D), işten haksız olarak çıkarıldığı için mahkeme yoluyla "işe iade" davası kazanmış, ancak işveren işe başlatmamış. Mahkeme 4-8 ay arası "işe başlatmama tazminatı" karara bağlamış.

Başarılı

m.25/1 kapsamında işe başlatmama tazminatı tamamen istisnadır. Tavan uygulamasına tabi değildir. Ödeme tamamen vergisiz alınır.

Örnek 4 — Boşta Geçen Süre Ücreti (İŞ KANUNU 21)

Durum: (E), aynı işe iade davasında "boşta geçen 4 ay" için ücret almıştır.

Tehlike

Boşta geçen süre ücreti, ücret niteliğinde kabul edilir. Tam istisna değildir; sadece m.23/18 asgari ücret istisnası kapsamında değerlendirilir. Tavan aşıldığında vergiye tabidir.

Örnek 5 — İş Kazası Tazminatı

Durum: (F), iş kazası geçirip işgücü kaybına uğramış, SGK ayrıca işverenden 800.000 TL tazminat tahsil etmiştir.

Başarılı

m.25/4 kapsamında iş kazası tazminatı tamamen istisnadır. Tutar sınırı yoktur.

Örnek 6 — Vefat Eden İşçinin Ailesine Ödemeler

Durum: (G) çalışanın vefatı üzerine SGK''dan ölüm aylığı, işveren tarafından ölüm yardımı ve hayat sigortasından ödeme yapılmıştır.

Başarılı

Vefat halinde aileye yapılan ödemeler büyük ölçüde vergi dışıdır. Sigorta poliçesinin kurum tarafından mı bireysel mi alındığı dikkat edilmelidir.

Örnek 7 — Hizmet Yılı Karışıklığı

Durum: (H), bir kurumda 5 yıl + farklı bir kurumda 8 yıl çalıştıktan sonra her ikisinden kıdem tazminatı almıştır.

Bilgi

Her iki tazminat AYRI hizmet süresine göre hesaplanır. İstisna sınırı her kıdem tazminatı için ayrı uygulanır. Yıllar toplanmaz.

Örnek 8 — Sözleşmeyle Aşırı Tazminat

Durum: (I), iş sözleşmesinde "5 yıl sonra ayrılırsa 50 maaş tazminat" hükmü vardır. Aylık brüt 80.000 TL. Çıkışında 4.000.000 TL almıştır.

Yasal kıdem tazminatı: 5 × 80.000 = 400.000 TL → m.25/7 istisna
İstisna tavan: 5 × 35.058 = 175.290 TL
İstisna sonrası vergiye tabi: 400.000 - 175.290 = 224.710 TL

Sözleşme aşırı kısım: 4.000.000 - 400.000 = 3.600.000 TL
Bu kısım **TAMAMI VERGİYE TABİ** (ek tazminat niteliğinde)

Toplam vergiye tabi: 224.710 + 3.600.000 = 3.824.710 TL

Tehlike

Sözleşmeye dayalı ek tazminatlar m.25/7 kapsamında değil, ek ücret olarak vergiye tabidir. Üst düzey sözleşmelerde net hesabı bu nedenle önemlidir.

---

6. Sosyal Güvenlik (SGK) Etkisi

Bilgi

Kıdem tazminatı SGK primine tabi değildir. Bu, hem vergi hem SGK açısından çalışana avantaj sağlar. Yalnızca brüt ücret bordrosuna işlenir.

İşveren Maliyet Hesabı:
  Brüt ücret üzerinden işverene maliyet: %42 ek (SGK+işsizlik+SGDP)
  Kıdem tazminatı üzerinden ek maliyet: %0 (SGK yok)

---

7. Muhasebe Kayıtları

TARİH: Çalışan ayrılış tarihi

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ — Kıdem Tazminatı   500.100,00
   335 PERSONELE BORÇLAR                            500.100,00

Kıdem tazminatı tahakkuku (gider olarak yazılır)

335 PERSONELE BORÇLAR                              500.100,00
   102 BANKALAR                                       500.100,00

Ödeme kaydı (vergi varsa stopaj yapılır)

Bilgi

Kıdem tazminatı işverene 770 hesabında gider olarak yazılır. KV''den indirilir. Çalışana ise (tavan altı kısım için) vergisiz ulaşır.

---

8. Beyanname Açısından

• Kıdem tazminatı stopaj yöntemiyle vergilendirilir
• Genelde çalışan yıllık beyanname vermez (tek işverenden)
• Yüksek tutarlı tazminatlarda işveren stopaj tablosunu kullanır

---

9. Sık Yapılan Hatalar

1. Sözleşmeye dayalı ek tazminatı m.25/7 kapsamında saymak
2. Kıdem tazminatı tavanını yıllık değil bir defalık sanmak — Tavan yıllık güncellenir
3. Boşta geçen süre ücretini tam istisna saymak — Ücrettir
4. Hayat sigortası ödemesini "ücret" olarak işlemek
5. İş kazası tazminatına tavan uygulamak — Tavan yok
6. Birden fazla işverenden kıdem tazminatını toplamak — Her biri ayrı hesaplanır

---

10. Sonuç

Sonuç

GVK m.25, çalışanların yaşamlarındaki olağanüstü durumlarda (vefat, iş kazası, işten ayrılma) yapılan ödemeleri vergiden koruyan temel sosyal koruma düzenlemesidir. Kıdem tazminatı tavanı (2025: 35.058 TL/yıl) sınırlı olsa da, ortalama çalışanlar için neredeyse tam istisna sağlar. Üst düzey yöneticilerde tavanı aşan kısım, ayrılış sözleşmesi tasarımında dikkate alınmalıdır. İş kazası tazminatları, SGK ödemeleri ve hayat sigortası ödemeleri sınırsız istisnaya sahiptir. Sözleşmeye dayalı ek tazminatlar ise bu istisnanın dışındadır.