GVK Madde 23 — Ücretlerde Gelir Vergisi İstisnaları

---

1. Yasal Dayanak

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu Madde 23:

Kanun Maddesi

Aşağıda yazılı ücretler gelir vergisinden istisna edilmiştir: (Madde 19 fıkraya ayrılmıştır — başlıcaları): 1) Köylerde veya nüfusu beş binden az olan yerlerde faaliyet gösteren çiftçilerce yanlarında çalıştırılanlara verilen ücretler; 8) Hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler; 10) Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak amacıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri; 13) Çocuk zammı; 16) Doğum ve ölüm yardımları; 17) Evlenme yardımları; 18) Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri.

---

2. Konu ve Önemi

GVK m.23, çalışanların ücretlerine yapılan ek ödemeler ile asgari ücret istisnasının çerçevesini belirler. Bu istisnalar:

• İşveren açısından personel maliyetini düşürür
• Çalışan açısından net geliri artırır
• Sosyal politika hedeflerini (yemek, yol, aile yardımı) destekler

Başarılı

Asgari ücret istisnası (m.23/18), 2022''den beri yürürlükte olan en büyük ücret reformudur. Çalışanın brüt asgari ücretine isabet eden tutarı gelir vergisi ve damga vergisinden istisna eder. 2025 itibarıyla asgari ücretli çalışan vergi ödemez.

---

3. İstisnaya Konu Olan Ödemeler

3.1 Asgari Ücret İstisnası (m.23/18)

• 2022 Ocak''tan itibaren uygulanmaktadır
• Asgari ücretin brüt tutarına isabet eden GV ve damga vergisi alınmaz
• 2025 brüt asgari ücret: 22.104,67 TL → Bu tutara kadar olan ücretten GV ve DV alınmaz

3.2 Yemek Bedeli (m.23/8)

İki ayrı uygulama:

• İşyerinde yemek: Tam istisna
• Yemek kuponu/kart/dış lokanta: Günlük tutar sınırı ile istisna

(Yıllık Gelir Vergisi Genel Tebliği ile güncellenir; yeniden değerleme oranı 2026 için %25,49.)

3.3 Yol Bedeli (m.23/10)

• Toplu taşıma: İşveren tarafından düzenlenen (servis): Tam istisna
• Bireysel ulaşım: Günlük belirlenen tutar (2025: 126 TL) ile sınırlı

3.4 Çocuk Yardımı (m.23/13)

Devlet memurlarının asgari geçim indirimi ile bağlantılı sembolik tutarlar. Bugün için sınırlı pratik etkisi vardır.

3.5 Doğum ve Ölüm Yardımları (m.23/16)

Asgari ücretin iki katına kadar olan tutar istisnadır.

3.6 Evlilik Yardımı (m.23/17)

Asgari ücretin iki katına kadar.

3.7 Askeri Personel Ücretleri

Mahsus düzenlemeler bulunmaktadır.

3.8 Köylerde Çiftçi Ücretleri (m.23/1)

Köy veya nüfusu 5.000''den az yerlerde tarımsal işletmelerin yanlarında çalıştırdığı işçilere verilen ücretler istisnadır.

---

4. Asgari Ücret İstisnası — Pratik Açıklama

4.1 Asgari Ücret Verileri — 2025 ve 2026 Karşılaştırması (Brüt)

Bilgi

2026 yılı için zam oranı %27, yeniden değerleme oranı %25,49'dur. 2026 net asgari ücret 28.075 TL'dir.

Başarılı

Asgari ücret seviyesinde çalışan, istisna sayesinde aylık ~3.000 TL daha fazla net alır. Yıllık ~36.000 TL fayda.

4.2 Asgari Ücret Üzerinde Çalışan Durumu

Bilgi

Asgari ücret istisnası sadece asgari ücretin TUTARINA isabet eden vergiye uygulanır. Çalışan asgari ücretin üzerinde gelir alıyorsa, fazlasında normal vergi uygulanır.

Örnek: Brüt ücreti 50.000 TL olan çalışan:

• İlk 22.104,67 TL: İstisna kapsamında (vergi yok)
• Kalan 27.895,33 TL: Normal vergi tablosuna göre vergilendirilir

Bu mekanizma sayesinde tüm çalışanlar bu istisnadan fayda alır — sadece asgari ücretli değil.

---

5. Gerçek Hayat Örnekleri

Örnek 1 — Asgari Ücretli Çalışan (Tam İstisna)

Durum: (A), brüt 22.104 TL ücretle çalışan asgari ücretli işçidir.

Başarılı

2022 sonrası reformla asgari ücretli aylık 2.986 TL daha fazla alır.

Örnek 2 — Orta Düzey Yönetici (Kısmi İstisna)

Durum: (B), aylık brüt 50.000 TL ile çalışan finans müdürüdür.

Brüt: 50.000 TL
SGK Kesintileri: (7.500)
GV Matrahı: 42.500 TL

Vergi Hesabı:
  İlk 18.788 TL''ye isabet eden vergi (asgari ücret istisnası): 0
  Kalan 23.712 TL × GV oranı (örn. ortalama %20): 4.742 TL
  
Toplam Vergi: 4.742 TL
Net: 50.000 - 7.500 - 4.742 = 37.758 TL

Örnek 3 — Yemek Kuponu Kullanan Çalışan

Durum: (C), günlük 250 TL''lik yemek kuponu almaktadır (Multinet, Sodexo vs.).

Dikkat

2025 yemek istisna sınırı (240 TL/gün) üzerinde yapılan ödemeler ücret olarak vergiye tabidir. İşveren tarafından ücret bordrosuna eklenmelidir.

Örnek 4 — Servis Hizmeti

Durum: (D), işverenin sağladığı servisle (otobüs) işe gidip gelmektedir. Aylık servis maliyeti 3.500 TL''dir.

Başarılı

İşveren tarafından toplu taşıma ile sağlanan ulaşım hizmetinin tamamı istisnadır. Tutar sınırı yoktur. Servis sözleşmesinin mevcudiyeti ispat olarak yeterlidir.

Örnek 5 — Yol Parası (Bireysel)

Durum: (E), işveren tarafından servis sağlanmadığı için ulaşım için aylık 5.000 TL "yol parası" almaktadır.

Aylık iş günü sayısı (örnek): 22
İstisna günlük: 126 TL
İstisna aylık: 126 × 22 = 2.772 TL
Vergiye tabi: 5.000 - 2.772 = 2.228 TL/ay

Dikkat

Servis olmayıp bireysel yol parası verildiğinde günlük 126 TL''ye kadar istisna. Fazlası vergiye tabidir.

Örnek 6 — Evlilik Yardımı

Durum: (F), çalışan evliliği nedeniyle işveren tarafından 50.000 TL evlilik yardımı almıştır.

2025 Asgari Ücret × 2 = 22.104 × 2 = 44.208 TL → İSTİSNA (2025)
**2026: 33.030 × 2 = 66.060 TL → İSTİSNA**
Vergiye tabi (50.000 TL örnek için): 2025'te 5.792 TL, **2026'da 0 TL** (sınır altı)

Başarılı

Evlilik ve doğum yardımları asgari ücretin iki katına kadar istisnadır. Fazla tutarlar vergiye tabidir.

Örnek 7 — Ölüm Yardımı

Durum: (G), çalışan eşinin vefatı üzerine işveren tarafından 100.000 TL ölüm yardımı almıştır.

Asgari ücretin iki katı: 44.208 TL → İstisna
Vergiye tabi: 55.792 TL

Uyarı

2 katın üzerindeki tutar ücret kapsamında vergilendirilir. İşverenin bunu bordroya işlemesi gerekir.

Örnek 8 — Köy Çiftçisi Yanında Çalışma

Durum: (H), 3.000 nüfuslu bir köyde çiftçi yanında çalışan tarım işçisidir. Aylık 12.000 TL ücret almaktadır.

Başarılı

m.23/1 kapsamında bu ücret tamamen istisnadır. Nüfusu 5.000''den az yerlerde çiftçilerin yanında çalıştırılanlara verilen ücretler GV''den müstesnadır.

---

6. Asgari Geçim İndirimi (AGİ) ile İlişkisi

Bilgi

Asgari Geçim İndirimi (AGİ), 2022 reformuyla yürürlükten kaldırılmıştır. Eskiden ailenin durumuna göre vergi indirimi sağlardı; artık asgari ücret istisnası tüm çalışanları kapsayan basit bir mekanizmaya dönüştürüldü.

---

7. Beyanname Açısından

Ücret geliri elde eden bireyler genelde yıllık beyanname vermez — vergi işverence stopajla ödenir. Beyanname verme zorunluluğu olan durumlar:

• Tek işverenden alınan ücretin yıllık 4.300.000 TL''yi (2025) aşması
• Birden fazla işverenden ücret alması (toplam 4.3M TL aşımı)
• Yıllık gelirin diğer kaynaklarla birlikte beyan eşiğini aşması

Dikkat

Asgari ücret istisnası bordroda otomatik uygulanır — beyanname vermek gerekmez. İşveren GV''yi istisnayı düşerek tahakkuk eder.

---

8. İşveren Açısından Sonuçlar

8.1 Maliyet Etkisi

Asgari ücret istisnası işverene doğrudan maliyet azaltıcı etkisi yapmaz. Brüt ücret aynı kalır; sadece çalışanın eline geçen tutar artar.

8.2 Damga Vergisi İstisnası

Asgari ücrete isabet eden damga vergisi de istisnadır.

8.3 SGK Açısından

SGK prim matrahı asgari ücret istisnasından etkilenmez. Tüm brüt ücret üzerinden SGK hesaplanır.

---

9. Sık Yapılan Hatalar

1. İstisnayı ücretin TÜMÜNE uygulamaya çalışmak — Sadece asgari ücrete isabet eden kısım
2. Yemek kuponu sınırını yıl içinde güncellememek — Yıllık tebliğle değişir
3. Servis hizmeti ile yol parasını karıştırmak — Farklı kurallara tabi
4. Doğum/evlilik yardımı istisna sınırını aşmak — Aşan kısım vergiye tabi
5. AGİ uygulamaya devam etmek — 2022''de kaldırıldı
6. Stopaj yerine yıllık beyanname vermeye çalışmak — Çoğu ücretli için gerek yok

---

10. Sonuç

Sonuç

GVK m.23 ücret istisnaları, çalışan ücretlerinin vergi yükünü düşüren ve sosyal yardım ödemelerini korumaya alan en geniş kapsamlı düzenlemelerden biridir. 2022 Asgari ücret istisnası reformu, AGİ sistemini sadeleştirip tüm çalışanlara yansıttı — milyonlarca asgari ücretli bu istisnayla doğrudan vergi ödemiyor. Yemek, yol, evlilik/doğum yardımları gibi diğer kalemler güncel tebliğ tutarları takip edilerek doğru bordro işlenmelidir. Aşan tutarlar her zaman vergiye tabidir.